Kuchnia Czech jest bogatsza niż nam się zdaje, a lokalne menu zróżnicowane. Każdy z 16 regionów oferuje specjały odzwierciedlające miejscową historię i charakter. Aby się o tym przekonać, wystarczy wziąć udział w programie Ochutnejte Českou republiku, po naszemu – Posmakujcie Czech!
Nasi południowi sąsiedzi opracowali smakowity program przybliżający arkana czeskiej kuchni. Pierwsze certyfikowane restauracje już oferują regionalne specjały. Do publicznej wiadomości podaje się receptury potraw. Ulubioną można przyrządzić w domu, korzystając z opracowań mistrzów czeskiej kuchni. Zobaczmy, co w ramach oryginalnej promocji oferują nam Karkonosze, Południowe Czechy i Morawy.
ZNACIE, ALE CZY PRÓBOWALIŚCIE?
Karkonosze są w czołówce regionów najczęściej odwiedzanychjirzez Polaków. Latem włóczymy się po najwyższym paśmie Sudetów i zdobywamy Śnieżkę. Zimą jeździmy na nartach, odwiedzając Pec pod Sneżkou, Janske Lazne, Spindlerowy Młyn i Harrachov – ośrodki oferujące rozleglejsze od naszych tereny narciarskie. Kuchnia czeska nie jest tak bardzo odległa od polskiej czy niemieckiej. Je się suto i dość kalorycznie. Wśród regionalnych potraw króluje krkonośske kyselo, zupa podobna do naszego żurku. Kosztując tego pikantnego dania, poczujemy smak grzybów, cebuli i kminku. Podaje się je z dodatkiem jajka, ziemniaków i natki pieluszki. Palce lizać. Jeśli przeraża was sutość podkarkonoskich potraw, możecie sobie zafundować odświeżającą kąpiel i zabiegi wellness w kurorcie Janske Lazne .
KIEDY WARTO TU BYĆ
Vrchlabi, miasteczko będące „bramą Karkonoszy”, organizuje dwie ciekawe imprezy: jarmark rzemiosł (lipiec) oferujący oprócz rękodzieła tradycyjne wyroby kulinarne oraz Karkonoski Festiwal Piwny (drugi weekend sierpnia), podczas którego będzie można skosztować nie tylko piwa, ale i specjałów czeskiej kuchni.
www.strelnicevrchlabi.cz; www.krkonosskepivnislavnosti.cz
NIE ZNACIE, TYM BARDZIEJ POSMAKUJCIE!
Południowe Czechy są bodaj najmniej znanym, a zarazem najbardziej fascynującym regionem Czech. Wśród malowniczych wzgórz kryją się twierdze z białym zamczyskiem w miejscowości Hluboka i czerwonym zameczkiem Czervena Lhota wznoszącym się na skalistej wyspie na jeziorze. Drogi Południowych Czech krzyżują się w wiekowychmiasteczkach z barwnymi kamieniczkami i starymi browarami. W piwiarniach Czeskich Budejowic przesiadywał Szwejk, zanim został wojakiem. Perłą regionu jest po łożony nad Wełtawą Ceski Krumlov. Zamek górujący nad miasteczkiem może iść w zawody z praskimi Hradczanami.
W Południowych Czechach zaczyna się kraina rybnych stawów ciągnąca się ku Morawom. W menu tego regionu królują ryby. Najpopularniejszym zaś daniem jest karp dla Petra Voka. Rybę, w której rozsmakował się ostatni przedstawiciel szlacheckiego rodu z Rożemberek, smażono na oleju i słonince, przyprawiono czosnkiem, pieprzem i słodką papryką. Jeśli uzyskamy zezwolenie, możemy w stawach, zwanych rybnikami, sami złowić karpia.
KIEDY WARTO TU BYĆ
Ćeski Krumlov zaprasza na: karnawałową zabawę i obfity zapustowy poczęstunek (16 lutego), renesansowy Festiwal Pięciolistnej Róży (18-20 czerwca) z historycznym jarmarkiem, dobrym jedzeniem i trunkami z krumlowskiej gospody. 24-28 września miasto odda hołd swojemu partonowi św. Wacławowi, który jest także patronem Czech, winiarzy i browarników. Na gości czekają tańce, śpiewy, piwo, burczak i tradycyjne czeskie przysmaki, www.ckrumlov.cz.
WYDAJE SIĘ WAM, ŻE ZNACIE…
Południowe Morawy są krainą wina. Wapienne, nagrzane słońcem wzgórza Palavy i wilgotne powietrze znad rzeki Dyji, sprawiają, że panują tam dogodne warunki do uprawy winorośli. Czesi, niczym Szwajcarzy, wina produkują tak mało, że wypijają je sami. Dlatego też chcąc się nacieszyć ich trunkami, trzeba się zatrzymać na dłużej. Zwiedzanie południowomorawskich piwnic, nazywanych sklepami, jest przeżyciem nie tylko gastronomicznym. Tworzące malownicze ciągi ulice pełne piwnic są charakterystycznym elementem krajobrazu tamtejszych wsi i miasteczek. Na zamku w Mikułowie jest przechowywana gigantyczna beczka, służąca niegdyś zlewaniu trunków, którymi poddani spłacali daninę włodarzom zamku. Zasiadając za stołem na Południowych Morawach, skosztujcie koniecznie pieczonej gęsi. Pecena hodova husa jest podawana zwyczajowo z knedlami. Czesi, należący do tej samej strefy kulturowej co Węgry i Austria, celebrują dzień św. Marcina (11 listopada). W tym czasie na stołach króluje gęsina – zupy, solidne drugie dania i lżejsze potrawki z podrobów – wyśmienicie komponują się ze świętomarcińskim winem. Młode czerwone svatomartinske vino jest niczym beaujolais. Zwiastuje walory danego rocznika, a do potraw z gęsi pasuje idealne.
KIEDY WARTO TU BYĆ
Festiwal Otwartych Piwnic Winnych (20-21 marca) w regionie Slovacka to okazja do degustacji słowackich win i kuchni; www.slovacko.cz
Jazda Królów (koniec maja) – tej ciekawej imprezie folklorystycznej odbywającej się w miejscowości Vlcnov towarzyszą tańce i śpiewy do białego rana oraz dobre wino. www.jizdakralu.cz
Podczas dni otwartych zabytków w Uherskim Hradiśte (11-12 września) swe podwoje otworzą piwniczki winne w Maraticach; www.slavnostivinauh.cz
Winobranie Palavskie (wrzesień) w Mikulovie, mieście z ponad 200-letnią tradycją winiarską, czeka na nas młode wino i ciekawy program kulturalny; www.mikulov.cz
Knedle – fundament czeskiej kuchni
Czesi przygotowują knedle na wiele sposobów, wypełniając je zarówno owocowymi, jak i wytrawnymi farszami. Oto podstawowy przepis na pszenną bulkę gotowaną na parze.
Składniki: 500 g grubo mielonej mąki pszennej, 1 pełna łyżeczka soli, 1 jajko i 1 żółtko, grudka drożdży wielkości orzecha laskowego, 2 szklanki mleka ,2-3 czerstwe kajzerki.
Sposób przygotowania
Mąkę wsypujemy do miski i solimy. Do mleka dodajemy roztrzepane jajko i żółtko, rozdrobnione drożdże i wyrabiamy niezbyt gęste ciasto. Pozostawiamy je do wyrośnięcia (co najmniej 1,5 godz.). Następnie dodajemy bułki pokrojone w drobną kostkę
Po wymieszaniu z ciastem formujemy podłużne wałeczki. Wkładamy do wrzącej wody, pozostawiając garnek na pełnym płomieniu. Gdy woda zacznie się gotować, zmiejszamy płomień. Przez 15 min gotujemy knedle pod przykryciem, następnie obracamy i gotujemy następne 15 min. Pierwszy knedel, zanim zaczniemy kroić go na plastry, przecinamy na pół, aby sprawdzię, czy jest ugotowany (przekrojony można jeszcze dogotować).
Wszystko o programie Ochutnejte Ceskou republiku (po czesku i angielsku, wersja polska w przygotowaniu) na www.czechspecials.cz
Program zostanie zaprezentowany w Polsce pod hasłem „Wędrujacy knedliczek”. Degustacje odbęda się w: Krakowie (1 marca), Katowicach (2 marca) Częstochowie (16 marca), Warszawie (8 kwietnia), Wrocławiu (12 kwietnia) i Poznaniu (13 kwietnia), szczegóły na www.czechtourism.com.
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze luty 2010 na str. 34-37.