Gdy wspomniałem znajomemu, że planuję wyjazd do Abruzji, popatrzył na mnie i spytał: „Jedziesz do Gruzji? A mówisz po rosyjsku?”. Zrozumiałem wtedy, jak egzotyczną krainą jest dla nas jedna z najstarszych włoskich prowincji – Abruzzo.
ODKRYWANIE ABRUZJI
Większość osób odwiedzających Półwysep Apeniński kończy swoją podróż w jednym z północnowłoskich kurortów turystycznych. Bardziej wymagający zwiedzają znane ośrodki kulturalne, tj. Florencję lub Weronę, sycąc się pięknem architektury i sztuki. Jedynie najbardziej dociekliwi podróżnicy decydują się na eksplorowanie środkowej i południowej części Włoch. Na nich właśnie pośrodku włoskiego buta (po jego wschodniej stronie) czeka Abruzja. Ta kraina cichych miasteczek i błękitnego Adriatyku jest intrygującą odmianą dla ludzi zmęczonych wielkomiejskim gwarem Rzymu lub Neapolu.
GÓRSKA FORTECA
Auto męczy się podczas wspinaczki po wąskich, krętych dróżkach. Wreszcie późnym wieczorem docieram do Civitella del Tronto. Zostawiam bagaż w hotelu i wyruszam na nocny spacer pustymi ulicami górskiego miasteczka. Nad rozsypanymi na wzgórzu małymi domkami króluje ogromna twierdza z systemem fortyfikacji wybudowanym pod koniec XVI w. przez władających tą częścią Włoch Bourbonów. Civitella usytuowana na jednym z najwyższych okolicznych szczytów stanowiła doskonały punkt strategiczny, zaś jej grube mury chroniły nie tylko przed wrogiem, ale także przed żarem, który leje się z nieba w letnie dni. Cytadela została zdobyta podczas zjednoczenia Włoch (w 1861 r.) przez oddziały z Piemontu. Budowla zachowana w doskonałym stanie skrywa czynną do dziś podziemną cysternę, która niegdyś zapewniała pitną wodę w czasie oblężenia i umożliwiała odpieranie długotrwałych ataków.
KREW, SERCE I ŚWIĘTE SCHODY
Abruzzo to region przesiąknięty wyjątkową, iście włoską duchowością. Jedno z najstarszych centrów chrześcijaństwa we Włoszech. Mimo że ta prowincja Włoch słynie z ruchu pielgrzymkowego, zaskoczyła mnie duża liczba kościołów i klasztorów oraz skrupulatność duchownych w badaniu relikwii. Większość pamiątek po cudach została potwierdzona przez Watykan. W małej miejscowości Manoppello należącej niegdyś do królestwa Neapolu jest przechowywana Volto Santo, czyli Święta Chusta, z wizerunkiem brodatego mężczyzny identycznym jak na Całunie Turyńskim. Relikwia, której udokumentowane losy sięgają 1645 r., jest łączona z chustą św. Weroniki. Wykonana z morskiego jedwabiu, materiału nie dającego się pomalować, od dziesięcioleci budzi emocje nie tylko pielgrzymów, ale i naukowców. Niemiecki badacz i dziennikarz Paul Badde, będący monografistą całunu z Manoppello, twierdzi, że chusta pochodzi z czasów Chrystusa z Nazaretu.
Do miejscowości Lanciano przybywają pielgrzymi, by zobaczyć cudowne relikwie z VIII w. Od tego czasu w kościele są przechowywane szczątki ciała oraz krwi ludzkiej, które uległy częściowej mumifikacji. Kiedy w XX w. przekazano je do medycznej ekspertyzy, patolog prof. Odoardo Linoli stwierdził, że jest to ludzkie serce, zaś zachowana krew ma grupę AB, czyli taką samą, jaką odnaleziono na Całunie Turyńskim.
Tropiąc miejsca kultu, nie ominąłem też miejscowości Campli. Zachęcony informacją o odkrytych w podziemiach kościoła Santa Maria in Platea wczesnorenesansowych freskach odwiedziłem też znajdujące sie nieopodal Scala Sancta, czyli Święte Schody. Zgodnie z tradycją wspięcie się na szczyt jest równoznaczne z odpuszczeniem grzechów.
NAD ADRIATYKIEM
Wybrzeże Abruzji, ciasno oplecione długim łańcuchem hoteli, ma specyficzny urok. Mniej gwarne niż Lido, bardziej kameralne i spokojniejsze od wybrzeża zachodniego. Mieszkający tu ludzie kultywują lokalne zwyczaje i rytuały. Miejscowi rybacy wznoszą na plażach drewniane budowle, zwane trabocchi. Te ustawione na palach rachityczne domki stały się obok małych górskich kościółków z relikwiami z początków chrześcijaństwa znakiem rozpoznawczym prowincji Abruzzo, która słynie także z wyśmienitego czerwonego wina Montepulciano d’Abruzzo.
Tekst i zdjęcia: Piotr Janowczyk
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze luty 2010 na str. 50-55.