Ziemia Lubuska rozciągająca się wśród lasów i polodowcowych jezior skrywa urzekające zakątki i miejsca o niezwykłym klimacie. Co tak wyjàtkowego jest w tej krainie, ze turyści wracają tu co rok niczym ptaki do gniazd?

Lasy pokrywają zielonym płaszczem niemal połowę powierzchni Ziemi Lubuskiej. Największe z nich to puszcze: Notecka, Drawska i Bory Dolnośląskie. Zieloną ścianę zachodniej Polski tworzą: Park Narodowy „Ujście Warty”, fragment Drawieńskiego Parku Narodowego oraz parki krajobrazowe: Łagowski, Gryżyński, Pszczewski, Barlinecko-Gorzowski, Krzesiński. Szczególnie malowniczy jest „Łuk Mużakowa” z pięknym XIX-wiecznym parkiem angielskim wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Każdy, kto chciałby zobaczyć 240 gatunków ptaków, wśród których 26 zagrożonych jest wyginięciem – powinien odwiedzić Ziemię Lubuską wiosną lub jesienią podczas sezonowych migracji ptaków.

Na terenie parków znajdują się liczne kwatery agroturystyczne, leśniczówki. Do największych ośrodków wypoczynkowych należą te położone w Lubniewicach, Łagowie Lubuskim, Sławie, Ośnie Lubuskim. Dużo uroku mają też mniejsze, tj. Wilkowo, Niesu- lice, Zbąszyń, Łochowice, Długie, Głębokie.

AKTYWNY WYPOCZYNEK NA ŁONIE NATURY
Jeziora i rzeki województwa lubuskiego często się łączą, tworząc systemy szlaków wodnych. Największe jeziora to: Sławskie, Osiek i Niesłysz. Popularnymi wśród kajakarzy szlakami wodnymi są: Odra, Pliszka, Obra, Warta, Noteć, Nysa Łużycka i Bóbr. Kajakarze płyną pod zielonymi dachami uformowanymi przez korony drzew, słysząc w oddali śpiew ptaków. Królestwem sportu jest Drzonków – ośrodek pięcioboju nowoczesnego – znajdują się tu korty tenisowe, baseny i inne obiekty rekreacyjne. Do Sławy licznie przybywają żeglarze, natomiast okolice Sulęcina upodobali sobie rowerzyści przemierzający trasy rowerowe przebiegające przez malownicze lasy i pagórki. Chcąc zobaczyć Park Narodowy „Ujście Warty” położony w historycznej delcie ujścia Warty do Odry, najlepiej udać się w okolice Kostrzyna. Rzeki i rozlewiska wokół głównego miasta regionu tworzą jeden z największych w Europie rezerwatów ptactwa wodnego. Sercem parku jest Centrum Edukacji Przyrodniczej w Chyrzynie organizujące ciekawe zajęcia terenowe i laboratoryjne. Dla potrzeb miłośników przyrody wytyczono liczne szlaki piesze i rowerowe oraz ścieżki przyrodnicze: „Ptasi Szlak” (prowadzi przez najatrakcyjniejsze tereny byłego rezerwatu Słońsk), „Przyrodniczy Ogród Zmysłów”, „Mokradła”. Będąc w okolicy, warto odwiedzić Muzeum Łąki w Owczarach.

Główną atrakcją Świerkocina jest Zoo Safari, pierwszy ogród zoologiczny w Polsce, który można zwiedzać samochodem terenowym. W parku o powierzchni ponad 20 ha żyje ok. 600 zwierząt. Podziwianie dzikich stworzeń z bardzo bliska dostarcza turystom niezapomnianych wrażeń.

NA TROPIE ZABYTKÓW
W pierwszej połowie XIII w. na Ziemi Lubuskiej powstały zamki książęce w: Krośnie Odrzańskim, Bytomiu Odrzańskim, Szprotawie, Przewozie, Żaganiu oraz zamek templariuszy w Chwarszczanach. Wiek później wzniesiono zamki królewskie w Międzyrzeczu i Wschowie, zamki książęce w Kożuchowie i Sulechowie oraz pierwsze zamki rycerskie w Torzymiu, Borowie Polskim, Słońsku i Świebodzinie. W Łagowie stanęła zaś silnie umocniona warownia joannitów. W XV w. powstały dalsze zamki rycerskie, m.in. w Bobrzanach, Miodnicy, Otyniu, Sławie i Witkowie. W tym okresie zbudowano też trzy zamki bastionowe – w Kostrzynie, Siedlisku i Zbąszynku.

Niekoronowaną stolicą turystyczną Ziemi Lubuskiej jest Łagów – miniaturowe miasteczko otoczone jeziorami. Cenne zabytki skrywa Santok- dawny gród słowiański położony przy ujściu Noteci do Warty. W wielu miastach (Krosno Odrzańskie, Bytom Odrzański, Kożuchów, Żagań, Żary, Szprotawa, Strzelce Krajeńskie, Wschowa) zachował się dawny układ urbanistyczny, fragmenty murów obronnych, monumentalne ratusze i budowle sakralne. Lubuskie ma dwie stolice: Zieloną Górę, w której rezydują władze samorządowe, i będący siedzibą wojewody Gorzów Wielkopolski. Zielona Góra, miasto o tradycjach winiarskich, szczyci się pięknymi staromiejskimi kamieniczki i Palmiarnią na szczycie Winnego Wzgórza. Natomiast chlubą przeglądającego się w nurtach Warty Gorzowa są: gotycka katedra i XVIII-wieczne spichlerze. Ciekawie zaaranżowane muzea przybliżają przyrodę, historię i kulturę ludową regionu. Największe znajdują się w Zielonej Górze (z dużym działem winiarskim), Gorzowie Wielkopolskim i Nowej Soli. Na uwagę zasługują też muzea: archeologiczne w Świdnicy, wojskowe w Drzonowie, technik wiejskich w Bogdańcu oraz grodu Santok. Budownictwo ludowe możemy podziwiać w skansenach we wsiach Ochla i Buczyny.

ŚLADAMI WOJENNYCH HISTORII
Największą atrakcją ziemi międzyrzeckiej są podziemia Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego wybudowanego przez Niemców w okresie międzywojennym. Zachowana do dziś część fortyfikacji to zabytek unikalny na skalę europejską. W skład MRU wchodzi kilkadziesiąt bunkrów żelbetonowych tworzących przemyślny labirynt. Podziemia wyposażono w: kanalizację, system wentylacyjny, oświetlenie, a nawet wąskotorową kolejkę elektryczną. W bunkrach utworzono rezerwaty „Nietoperek” i „Nietoperek II” – największe w Europie zimowiska nietoperzy. Co roku spędza tu zimę ok. 30 tysięcy rękoskrzydłych.

Cząstkę historii wojennej odnajdziemy również w Żaganiu, gdzie mieści się Stalag VIII C, będący (od 1939 do 1942) obozem jenieckim w VIII Okręgu Wojskowym Wehrmachtu. W maju 1942 r. w sąsiedztwie stalagu powstał obóz dla lotników alianckich – Stalag Luft 3, skąd w nocy z 24 na 25 marca 1944 r. uciekło 80 jeńców. Dziś w miejscu brawurowej wielkiej ucieczki znajduje się Muzeum Martyrologii Alianckich Jeńców.

Nie lada gratką dla miłośników militariów będą odwiedziny w Lubuskim Muzeum Wojskowym w Drzonowie dokumentującym dokonania Wojska Polskiego w XX w. Większość wystaw pochodzi właśnie z tego okresu, w tym unikatowa kolekcja lotnicza. Zbiory obejmują kilka tysięcy eksponatów i przeszło 200 dzieł sztuki o tematyce historyczno-batalistycznej. Warto też zajrzeć do imponującej biblioteki. Przy placówce działa Oddział Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji, które co roku w Boryszynie organizuje Zlot Miłośników Fortyfikacji.

Tekst: Błażej Krupa

Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze luty 2010 na str. 44-49.