Przez ponad sześć stuleci księstwo cieszyńskie znajdowało się pod panowaniem dwóch wielkich dynastii europejskich – Piastów Cieszyńskich oraz Habsburgów. Spośród wzniesionych wówczas zamków, pałaców i kościołów, wiele szczęśliwie przetrwało do dziś. Połączył je szlak turystyczny o nazwie „Via ducalis – droga książęca”.
W 1653 r. zmarła Elżbieta Lukrecja – ostatnia przedstawicielka linii cieszyńskich Piastów. Zakończyła w ten sposób okres ponad 360 lat władania tej dynastii. Księstwo Cieszyńskie przypadło Habsburgom, którzy niepodzielnie panowali na tych terenach ażdo końca pierwszej wojny światowej. Dwa lata później w wyniku sporu między Polską a Czechosłowacją dokonano podziału historycznej krainy na dwie części. Weszły one w obręb nowo powstałych wówczas państw. Na szczęście od czasu przystąpienia Polski i Czech do strefy Schengen pomiędzy terytoriami – zupełnie jak kiedyś – znowu można podróżować jak po jednym, historycznym księstwie.
PONAD GRANICAMI
Za czasów obu dynastii (od średniowiecza aż do XX w.) na całym obszarze Śląska Cieszyńskiego wzniesiono sporo cennych zabytków architektury. Wystarczy wspomnieć o cieszyńskiej Wieży Piastowskiej z XIV w., która do dziś góruje nad miastem, XVIwiecznym zamku Grodeckich w Grodźcu, drewnianym kościele w Gutach, obecnej dzielnicy Trzyńca w Czechach. Wszystkie ciekawe obiekty połączył wytyczony w 2002 r. szlak turystyczny „Via Ducalis – Droga Książęca”. Trzy lata później na szlaku znalazły się budowle Śląska Cieszyńskiego leżące w Republice Czeskiej, w powiecie bielskim oraz w BielskuBiałej. Na szlaku znalazły się aż 42 zabytkowe bu dynki, które dokładnie opisano w specjalnie w tym celu sporządzonej promocyjnej publikacji składającej się z folderu oraz mapy. Są wśród nich pałace, zamki, kościoły, dwory i muzea (m.in. Muzeum Śląska Cieszyńskiego mieszczące się w pałacu Larischów lub Muzeum Zofii KossakSzatkowskiej w Górkach Wielkich). Docelowo przy wszystkich obiektach mają stanąć tablice informacyjne. Gotowy jest również multimedialny przewodnik GPS w językach polskim i czeskim. Urządzenie dokładnie wskaże drogę do wybranej budowli oraz w przyszłości przybliży infrastrukturę turystyczną wokół szlaku. Wyposażony weń turysta bez trudu odnajdzie wszystkie warte zobaczenia obiekty. Koncepcja szlaku „Via Ducalis – Droga Książęca” łączy walory krajoznawcze, edukacyjne i kulturowe. Trasa pozwala w krótkim czasie poznać leżące na Śląsku Cieszyńskim najważniejsze budynki świeckie oraz sakralne. Stanowi lokalną część większego szlaku kulturowoprzyrodniczego o nazwie Kraków – Morawy – Wiedeń Greenways łączącego Polskę, Czechy i Austrię. Drogę Książęcą najlepiej przemierzyć samochodem lub – jeśli pogoda na to pozwala – rowerem, nocując w gospodarstwach agroturystycznychi zajadając się lokalnymi specjałami.
Projekt jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) – Programu Operacyjnego Współpracy Trans-granicznej Republika Czeska – Rzeczpospolita Polska 2007-2013 i budżetu państwa za pośrednictwem Euroregionu Śląsk Cieszyński – Tĕšínské Slezsko.
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze grudzień 2011.