Nad Lidzbarkiem Warmińskim unosi się genius loci. W tym malowniczo położonym mieście – w zakolach rzek Łyny i Symsarny, w otoczeniu wzgórz, nieopodal jezior – zdarzyły się rzeczy o epokowym znaczeniu.
Mikołaj Kopernik napisał tu „Commentariolus” (w dosłownym tłumaczeniu „Komentarzyk”), w którym przedstawił hipotezę ruchu sfer niebieskich
w układzie heliocentrycznym.
Pod Heilsbergiem (pruska nazwa Lidzbarka Warmińskiego) stoczono jedną z największych bitew napoleońskich w Prusach Wschodnich. Została ona wymieniona na Łuku Triumfalnym w Paryżu wśród zwycięskich bitew Napoleona.
Kopernik nie był jedynym sławnym mieszkańcem monumentalnego, czteroskrzydłowego zamku biskupów w Lidzbarku Warmińskim. Zamieszkiwali go dyplomaci, miłośnicy i mecenasi sztuki, reformatorzy, biskupi i poeci, wśród nich także nasz rodak Ignacy Krasicki. Wzniesiony w XIV w. zamek wydaje się nietknięty przez czas, natomiast po gotyckich fortyfikacjach zachowała się tylko jedna z bram prowadzących do miasta, ale za to jaka! To druga po zamku architektoniczna wspaniałość Lidzbarka. Nazwana Wysoką Bramą przypomina Bramę Holsztyńską w Lubece. W mieście wciąż prowadzone są prace rewitalizacyjne przywracające zabytkom dawny wygląd.
Kpiarze pod zamkiem
Niewiele jest miast, które oprócz imponujących pamiątek z przeszłości mają do zaoferowania przybyszom atrakcje na wskroś współczesne. Lidzbark jest właśnie takim miastem. Pod koniec lata staje się stolicą kabaretu. Lidzbarskie Wieczory Humoru i Satyry to najstarszy festiwal kabaretowy w Polsce. Tu debiutowali m.in. Krzysztof Daukszewicz, Ireneusz Krosny, kabarety „Rak” i Ani Mru-Mru. Festiwal odbywa się w amfiteatrze u podnóża zamku, który tworzy specyficzną scenerię dla występów kabareciarzy.
Pomiędzy fosą a rzeką Symsarną znajduje się Aleja Gwiazd Kabaretu Polskiego z tablicami m.in. Kabaretu Starszych Panów, Grupy MoCarta, Kabaretu Moralnego Niepokoju, Artura Andrusa. Co roku, w czasie kolejnych festiwali, w Alei przybywają następne tablice.
W zamku historia miesza się z teraźniejszością. Oprócz sal, które służyły biskupom do obrad, spożywania posiłków czy modlitwy, w pomieszczeniu zaadaptowanym na galerię malarstwa polskiego XIX i XX w., można obejrzeć m.in. obrazy Fałata, Mehoffera i Dudy-Gracza. Latem zamek rozbrzmiewa muzyką – odbywają się tu warsztaty muzyki dawnej i festiwal Energa Varmia Musica.
Lista cyklicznych wydarzeń w mieście jest długa i różnorodna. Ważne miejsca zajmują na niej rekonstrukcja Bitwy pod Heilsbergiem, Lidzbarskie Wieczory Jazzowe, Ogólnopolski Festiwal Serów Farmerskich i Tradycyjnych „Czas na Ser” i Niedziela Cittàslow.
Nie! globalizacji
Lidzbark Warmiński należy do współzałożycieli sieci miast Cittàslow w Polsce. Jest to międzynarodowy ruch, który skutecznie opiera się globalizacji. Stawia na różnorodność kulturową, promocję tradycyjnych, lokalnych produktów i ochronę środowiska naturalnego. Na przykład, jedzenie należy celebrować i czerpać z tego przyjemność. Restauracje w Lidzbarku nadają się do tego znakomicie, bo kuszą nie tylko regionalnymi smakołykami, ale i przystępnymi cenami. Do tutejszych specjałów należą plince warmińskie, czyli placki ziemniaczane przekładane podsmażaną wędzonką, podawane z twarogiem wymieszanym z kwaśną śmietaną, cebulą i czosnkiem. Przepyszna pieczona kaczka w restauracji Hotelu Krasicki dała impuls do stworzenia w ubiegłym roku Święta Kaczki.
Porośnięte wierzbami brzegi Łyny i liczne kamienne mostki przerzucone przez tę rzekę zachęcają do spacerów. Lidzbark Warmiński to także miasto dla aktywnych – jezioro Wielochowo z piękną plażą i zapleczem rekreacyjnym, szlaki kajakowe, ścieżki rowerowe sprzyjają czynnemu wypoczynkowi. Obecnie podejmowane są kolejne kroki w celu rozwoju i popularyzacji aktywnych form spędzania wolnego czasu – projekt Term Warmińskich, ścieżki piesze i rowerowe na obszarze Doliny Symsarny oraz Wielofunkcyjna Infrastruktura Rekreacyjno-Sportowa z kortami i siłownią zewnętrzną. Amatorzy sportów ekstremalnych mają do dyspozycji jeden z najatrakcyjniejszych torów motocrossowych w Europie.
Tekst: Alina Ert-Eberdt
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze czerwiec-lipiec 2015 na str. 42-45.