Miasto Żyrardów liczy 40 tys. mieszkańców. Leży w centrum Polski, 45 km od Warszawy i 90 km od Łodzi. Przez miasto i w jego pobliżu przebiegają ważne szlaki komunikacyjne: droga krajowa nr 50, trasa szybkiego ruchu Warszawa – Katowice, historyczna trasa Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Wkrótce ruszy budowa obwodnicy miasta. Planowany węzeł autostrady A2 oddalony jest o 6 km. Tereny w pobliżu miasta wskazane zostały jako lokalizacja międzynarodowego lotniska.
Dziewiętnastowieczny unikat Centrum miasta przywodzi na myśl plenery z filmu Andrzeja Wajdy „Ziemia Obiecana”. Powstanie i rozwój Żyrardowa wiąże się z lokalizacją w pierwszej połowie XIX w. na terenie dzisiejszego miasta fabryki Iniarskiej. Nazwa Żyrardów pochodzi od nazwiska francuskiego inżyniera i wynalazcy maszyny do mechanicznego przędzenia lnu, Filipa de Girarda. Założyciele fabryki, bracia Łubieńscy, uczynili go pierwszym dyrektorem technicznym zakładu. W drugiej połowie XIX w., po zakupieniu fabryki przez dwóch niemieckich przemysłowców, Karola Augusta Dittricha i Karola Hielle, została ona znacznie rozbudowana i stała się na przełomie XIX i XX w. największą w Europie. Właściciel fabryki, Karol Dittrich, wybudował także osadę fabryczną – osiedle mieszkaniowe z pełną infrastrukturą, m.in. przedszkolem, szkołami, szpitalem, domem kultury i kościołami kilku wyznań. Regularna siatka ulic, zieleń i podział na część mieszkalną dla robotników, dzielnicę willową oraz część przemysłową, stanowią spełnienie postulatów tzw. miasta idealnego. Dziś zespół urbanistyczny osady stanowi centrum miasta o powierzchni 36 ha, a jego obiekty i układ przestrzenny wpisane są na listę zabytków. Żyrardowska osada fabryczna to unikatowy w europejskiej skali przykład zabudowy miasta przemysłowego końca XIX w. Ta fabryczna zabudowa z charakterystycznej czerwonej cegły zachowała się do dnia dzisiejszego niemal w całości i uważana jest powszechnie za jedyny w Europie zachowany i „żyjący” zespół urbanistyczny miasta przemysłowego z przełomu XIX i XX w. W 1994 r. pojawił się wniosek specjalistów o wpisanie żyrardowskiej osady fabrycznej na Listę Światowego Dziedzictwa Przemysłowego UNESCO.
Żyrardów ma także tradycje miasta wielokulturowego. Pracowali tu i mieszkali ludzie różnej narodowości: Polacy, Niemcy, Czesi, Francuzi, Szkoci, Anglicy, Włosi, Austriacy, Rosjanie, a wśród nich ludzie różnych wyznań: katolicy, protestanci, prawosławni i żydzi.
Wykorzystać potencjał, dla rozwoju
Żyrardów jest miastem coraz częściej odwiedzanym przez gości z kraju i z zagranicy. Ich szczególnym zainteresowaniem cieszy się zabytkowe centrum miasta. Poza tym miasto ma wielofunkcyjny kompleks sportowo-rekreacyjny, zalew wodny o pow. 14 ha, a wokół niego nieruchomości o pow. 12 ha, przeznaczonych do zagospodarowania na cele rekreacyjne. W pobliżu miasta leży Bolimowski Park Krajobrazowy.
Samorząd miejski zamierza wykorzystać potencjał miasta i jego otoczenia do rozwoju społeczno-gospodarczego Żyrardowa. Tej koncepcji odpowiadają podjęte już działania: promocja dziedzictwa kulturowego miasta, opracowanie pierwszego na Mazowszu programu rewitalizacji, pozyskanie funduszy europejskich na projekty rewitalizacyjne, działania inwestorów rewitalizujące pofabryczne tereny.
Zapraszamy do Żyrardowa !
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze Czerwiec 2006.