Ulokowany nad ujściem Wierzycy do Wisły Gniew przypomina Kazimierz nad Wisłą. Cechami wspólnymi obu miasteczek są nadwiślański malowniczy krajobraz i pełne tajemniczych zaułków uliczki.
O ile wyróżnikiem Kazimierza są malarze i ludzie pióra, których łatwo rozpoznać po akcesoriach i artystowskim sposobie bycia, Gniew jest bardziej nieodgadniony. Atmosferę tajemniczości potęgują średniowieczne mury emanujące „gniewną” przeszłością.
Oko w oko z komturem
Kiedyś prowadził tędy Szlak Bursztynowy. W ciągu ośmiowiekowej historii Gniew wielokrotnie przechodził z rąk do rąk. Z polskich w niemieckie i odwrotnie. Krzyżacy wznieśli tu najpotężniejszą na lewym brzegu Wisły twierdzę zakonu. Najpierw była ona domem komturów krzyżackich, a potem siedzibą starostów polskich.
Oryginalny zamek spłonął w wielkim pożarze w 1921 r. Zrekonstruowany dzisiejszy Zamek Gniew jest prężnym ośrodkiem krzewienia tradycji średniowiecznej. Odbywają się tu turnieje rycerskie, widowiska historyczne, inscenizacje bitew. Wyjątkowe w skali całej Polski jest multimedialne widowisko „Wakacje z duchami”. Widzowie w otoczeniu walących się murów i płonących stropów „spotykają się” z duchami przeszłości, którym głosów użyczają znani polscy aktorzy. Przedstawienie nie tylko zachwyca, ale i uczy. Nie mniej emocji dostarcza wędrówka obejmująca warsztaty dawnych rzemieślników, mennicę, strzelnicę zamkową oraz „gabinet relaksacyjny kata gniewskiego”… Przechadzając się po dziedzińcu, spotyka się statystów wcielających się w autentyczne postacie historyczne. Można stanąć oko w oko z komturem Zygmuntem von Ramungen, Szwedami na usługach króla polskiego i husarzami.
Słysząc chorały gregoriańskie dochodzące z zamkowej kaplicy, łatwo pogrążyć się w błogiej kontemplacji. Ale przeszłość chodzi tutaj pod rękę z teraźniejszością. W 2013 r. tuż przy zamku, nad Wisłą, powstało lądowisko dla śmigłowców.
Średniowieczny entourage
Spacer po starym mieście to zanurzenie się w średniowiecznym entourage’u. Szachownicowy układ ulic prędzej czy później doprowadzi do kwadratowego, wybrukowanego rynku. Gotycki ratusz nieprzerwanie pełni swą funkcję od siedmiu stuleci. Atmosferę minionych wieków łatwo poczuć też w trójnawowym, gotyckim kościele stojącym w narożniku rynku. Większość kamienic rynkowych ma średniowieczną metrykę. W jednej z nich zatrzymał się podczas pobytu w Gniewie czołowy malarz Młodej Polski, Leon Wyczółkowski.
Urzekająca, wręcz bajkowa jest ulica Sambora z XIX-wiecznymi, parterowymi domkami. Jest ona porównywana do Złotej Uliczki w Pradze. Na ulicy Sambora mieszka Miś Maciuś – maskotka miasta. Niedźwiadek lubi się przebierać za inne postacie. Był kominiarzem, strażakiem, a nawet Elvisem Presleyem. Przy tej ulicy mieści się także „Ogród Historii”, ukazujący dziewięć wydarzeń, które miały znaczący wpływ na dzieje miasta, np. dwumetrowa zapałka przypomina o pożarze zamku.
Inną ciekawostką są domki, które niegdyś ubożsi mieszkańcy dobudowywali wzdłuż murów obronnych (ulice, na których stoją, noszą dziś nazwy, nomen omen, Górny i Dolny Podmur). Kiedy mury przestały już pełnić funkcję warowną, część z nich rozebrano, ale te, które pozostały, wciąż stoją na straży tajemnic i architektonicznych skarbów Gniewu.
Romantyczna noc
Po poznaniu średniowiecznych atrakcji miasta warto wybrać się na szlaki turystyczne w gminie Gniew. Jest ich aż pięć: Dolnej Wisły, Lasów Dębińskich, Rzeki Wierzycy, Opaleński i Ziemi Tczewskiej. Widok na dziewiczą tutaj dolinę Wisły ze wzgórz Nadwiślańskiego Parku Krajobrazowego zapiera dech w piersiach! Rozległe i bujne lasy kryją bogactwo gatunków fauny i flory, w tym mnóstwo grzybów.
Na turystów czekają przejażdżki bryczką i powozem wyjeżdżającym spod zamku, rekreacyjne rejsy gondolą i spływy kajakowe, wypożyczalnie rowerów i dobrze zagospodarowane kąpieliska. A zimą – kuligi z pochodniami.
W Gniewie jest gdzie spać i smacznie zjeść. Do wyboru są pensjonaty, gospodarstwa agroturystyczne znajdujące się w otoczeniu lasu i Pałac Marysieńki, zbudowany przez Jana Sobieskiego dla ukochanej żony. Obecnie mieści się w nim stylowy hotel, którego okna wychodzą na Zamek Gniew oraz dolinę Wisły i Wierzycy.
Zatem do zobaczenia w Gniewie!
Urząd Miasta i Gminy Gniew
plac Grunwaldzki 1, 83-140 Gniew
tel.: +48 530 79 19
www.gniew.pl
www.zamek-gniew.pl
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze wakacje 2013, na str. 44-47.
