Na Wielkanoc każda prawdziwa gospodyni w Czechach przygotowuje smakowite wypieki świąteczne, na przykład popularne baranki biszkoptowe w polewie czekoladowej lub cukrowej, pierniczki, mazance – ciasta drożdżowe, w kształcie bochenka, z rodzynkami czy judaszki – drożdżowe bułeczki natarte miodem.

Poniżej znajdziecie kilka przepisów na świąteczne smakołyki.

Mazanec
Święta wielkanocne nie mogą obejść się bez słodkiego mazanca, pieczonego tradycyjnie w Wielką Sobotę (w Czechach zwaną Białą Sobotą). Nazwa ciasta pochodzi od dawnego pieczywa wielkanocnego, które kroiło się na kromki i maczało w winie i smarowało (mazało) miodem. Przepisy na mazance różniły się, w zależności od regionu i statusu materialnego gospodarzy. Zwykle przygotowywało się je z ciasta drożdżowego, czasem dodawano migdały i rodzynki lub orzechy i suszone owoce. Wilgotności nadawały ciastu śmietana i twaróg.

 Składniki:
230 g gładkiej mąki
100 g mąki krupczatki
1/2 kostki drożdży
115 ml letniego mleka
60 g cukru
1 torebka cukru waniliowego
70 g miękkiego masła
4 g soli
1/2 łyżeczki skórki cytrynowej
1 jajko
35 g rodzynek
35 g posiekanych migdałów
1 jajko
50 g płatków migdałowych

Przygotowanie:
W misce zmieszamy mąkę gładką i krupczatkę, zrobimy w niej dołek, wlejemy 2/3 mleka i dodamy rozdrobnione drożdże. Powoli wymieszamy składniki do uzyskania gęstego ciasta.
Posypiemy ciasto z wierzchu gładką mąką i pozostawimy do wyrośnięcia w ciepłym miejscu na około 30 minut. Dodamy pozostałe składniki, wlejemy resztę mleka i dokładnie wyrobimy. Na końcu wmieszamy rodzynki i migdały.
Ciasto wyjmiemy z miski i pozostawimy na stolnicy na 30 minut, aby odpoczęło. Uformujemy bochenek, i położymy na blachę. Pozostawimy jeszcze przynajmniej na godzinę w ciepłym miejscu do wyrośnięcia. Wyrośnięty mazanec natrzemy roztrzepanym jajkiem, posypiemy płatkami migdałowymi i lekko natniemy powierzchnię na krzyż.
Pieczemy 40–50 minut w piekarniku rozgrzanym do 160 °C. Po upieczeniu mazanec możemy jeszcze natrzeć rozpuszczonym masłem z dodatkiem rumu i posypać cukrem pudrem.

Judaszki wielkanocne
Ciastka drożdżowe, nacierane miodem, najczęściej w kształcie stryczka lub kręconego sznura, piecze się tradycyjnie wieczorem w Wielką Środę (w Czechach zwaną Szkaradną Środą). Zgodnie z tradycją, ten kto zje judaszka o świcie w Wielki Czwartek (w Czechach zwany Zielonym Czwartkiem), przez cały rok będzie chroniony przed ludzką zdradą, ukąszeniem węża i użądleniem pszczoły. Jeśli nie chce się wam wstać o świcie, wystarczy jeśli zjecie judaszka w Wielki Czwartek na śniadanie.

Składniki:
500 g gładkiej mąki
70 g masła w temperaturze pokojowej
2 żółtka
300 ml śmietany do gotowania
80 g cukru kryształu
25 g drożdży
4 g soli
Szczypta startej gałki muszkatołowej
Skórka z 1/4 cytryny

Do natarcia:
1 jajko
2 łyżki miodu
1 łyżka masła

Przygotowanie:
Wymieszamy drożdże z łyżeczką cukru i zalejemy 100 ml letniej śmietany, wmieszamy łyżkę mąki i pozostawimy do wyrośnięcia.
Wszystkie pozostałe składniki wymieszamy, dodamy zakwas i wyrobimy nie lepiące się ciasto. Ugniatamy około 5-10 minut, aż ciasto będzie gładkie i sprężyste jak plastelina.
Z ciasta uformujemy kulę, włożymy do miski, przykryjemy folią i pozostawimy na około godzinę do wyrośnięcia, powinno podwoić swoją objętość. Wyłożymy ciasto, ugnieciemy, aby uszło z niego powietrze i podzielimy najpierw na cztery części, potem na osiem i w końcu na 24 kawałki takiej samej wielkości.
Z każdego kawałku uformujemy cienki wałeczek około 20-25 cm.  Formujemy węzełki i kładziemy na blachę wyłożoną papierem do pieczenia – ciastka powinny się zmieścić na 2 blachach.
Ciastka natrzemy jajkiem roztrzepanym z 2 łyżkami wody i pozostawimy jeszcze 20 minut do wyrośnięcia. Piekarnik nagrzejemy do 190 stopni.
Wyrośnięte ciastka natrzemy ponownie jajkiem i włożymy do piekarnika. Pieczemy 15 minut na złoty kolor.
Podgrzejemy miód, odstawimy, dodamy masło pokrojone na kosteczki i wymieszamy do rozpuszczenia. Powstałą gęstą masą posmarujemy upieczone judaszki zaraz po wyjęciu z piekarnika. Poczekamy aż wystygną i możemy jeść.

Baranek wielkanocny
Baranek z biszkoptowego, ucieranego, serowego lub drożdżowego ciasta jest tradycyjną ozdobą  czeskich stołów w Wielkanoc. Do jego upieczenia potrzebujemy specjalną formę i trochę zręczności.  Z pewnością warto spróbować!

Składniki:
200 g mąki krupczatki
120 g cukru kryształu
4 łyżki gorącej wody
4 jajka
1 garść orzechów włoskich
rum
1 cukier waniliowy
4 łyżki oleju
1 łyżeczka proszku do pieczenia
1 garść rodzynek
tłuszcz do posmarowania formy, bułka tarta do posypania dna

Przygotowanie:
Oddzielimy źółtka od białek. Białka ubijemy na gęstą pianę. Żółtka utrzemy z cukrem kryształem i waniliowym, dodamy gorącą wodę i olej. Lekko wymieszamy mąkę z proszkiem do pieczenia, dodamy posiekane orzechy, rodzynki namoczone wcześniej w rumie. Na końcu dodamy ubite białka. Ciasto biszkoptowe wlejemy do formy natartej tłuszczem i posypanej bułką tartą. Przykryjemy drugą połową formy i pieczemy baranka w 180 °C przez około 40 minut. Po upieczeniu delikatnie oddzielimy ciasto od formy cienkim nożem lub łopatką i pozostawimy do wystygnięcia. Następnie wyjmiemy ciasto. Barankowi zrobimy oczy z rodzynek i polejemy czekoladową lub cytrynową polewą.

Farsz wielkanocny
Święta wielkanocne w Czechach kojarzą się z tradycyjnymi potrawami: w Wielką Środę (w Czechach zwaną Szkaradną Środą) jadło się omlety z porwanego ciasta (czes. trhanec), ponieważ danie powinno tego dnia wyglądać brzydko, jak nieudane. W Wielki Czwartek (w Czechach zwany Zielonym Czwartkiem) na stole powinny znaleźć się dania, w których dominował kolor zielony (z dodatkiem pietruszki, szpinaku czy młodych pokrzyw). W Wielki Piątek jedzono ryby lub gęste zupy. W Wielką Sobotę (w Czechach zwaną Białą Sobotą) popularną potrawą był farsz wielkanocny. Na Wielkanoc, obok ciast, mazanców, judaszy, baranków wielkanocnych i innych słodkich przysmaków, na stole królował rosół i pieczone mięso. W Poniedziałek Wielkanocny  szykowano głównie dania z jajek i pieczono następną porcję farszu wielkanocnego.
Tradycyjnym składnikiem farszu jest mięso wędzone z dodatkiem świeżych ziół.

Składniki:
800 g mięsa wędzonego
8 rogalików lub 1 bułka paryska
8 jajek
250 ml mleka
sól i pieprz
gałka muszkatołowa
kilka garści ziół, według uznania – młode pokrzywy, natka, szczypiorek, …
smalec i bułka tarta do posypania formy

Przygotowanie:
Mięso wędzone ugotujemy w wodzie i pozostawimy do wystygnięcia. Pokroimy następnie w kosteczki.
Rogaliki lub bułkę paryską pokroimy w kosteczki i włożymy do większej miski. Żółtka roztrzepiemy w mleku, posolimy, popieprzymy i doprawimy gałką muszkatołową. Wlejemy na pieczywo i pozostawimy do nasiąknięcia. Dodamy pokrojone mięso. Zioła posiekamy, dodamy do miski i wszystko wymieszamy. Na końcu dodamy pianę z białek.
Formę do pieczenia posmarujemy smalcem, posypiemy bułką tartą i wlejemy ciasto. Pieczemy w 200 stopniach przez około 35–40 minut na złoty kolor.

Więcej przepisów kulinarnych w języku polskim znajdziecie na stronie http://www.czechspecials.cz/uvod?lang=pl-pl

Tekst i zdjęcia: Anna Gruszczyńska, Czeska Centrala Ruchu Turystycznego – CzechTourism, www.czechtourism.com