W województwie lubelskim zachowało się wiele zabytków, które reprezentują niepowtarzalny styl architektoniczny określany mianem renesansu lubelskiego.
W związku z powyższym, w regionie wytyczono szlak, który umożliwia podziwianie wyjątkowych budowli i poznawanie ich ciekawej, wielowiekowej historii.
Sekretne przepisy mistrzów
Styl architektoniczny ukształtowany na przełomie XVI i XVII w. łączy w sobie surowość i zgrzebność gotyku z finezją i lekkością renesansu. Budowle okraszone są wysmakowanymi detalami: dekoracyjnymi stiukami, zdobnymi gzymsami i pilastrami czy kolebkowymi sklepieniami. Starannie odrestaurowane cieszą oko i są materialnym świadectwem historii regionu położonego na styku kultur i tradycji Europy wschodniej i zachodniej.
Włoscy mistrzowie, m.in. Santi Gucci z Florencji, tworzyli w Polsce własne dzieła, ale także zatrudniali lokalnych artystów, którzy inspirowani wzorami europejskimi wypracowali oryginalny, rodzimy styl. Możemy go podziwiać oglądając m.in. farę w Kazimierzu Dolnym oraz liczne budowle w Lublinie i Zamościu, tudzież w mniejszych miejscowościach, jak Uchanie, Radzyń, Gołąb i Kodeń. Wszystkie one są wizytówką regionu godną zachowania oraz promowania.
Lubelskie perełki
I właśnie w celu promocji Lubelska Regionalna Organizacja Turystyczna stworzyła tematyczny Szlak Renesansu Lubelskiego. W centrum łączącego ponad 40 wyjątkowych zabytków szlaku (ciągle dołączane są kolejne) znajduje się Lublin, stolica województwa. Stąd właśnie najwygodniej jest ruszyć w architektoniczną podróż.
Dominantami w krajobrazie Lublina, jednego z najstarszych polskich miast, są wieże kilkunastu kościołów. Świątynie reprezentują charakterystyczne dla renesansu cechy, jak choćby XV-wieczny kościół św. Ducha, przebudowany w I połowie XVII w. według projektu muratorów Rudolfa Negroniego i Jakuba Balina. Wykorzystane tu rozwiązania architektoniczne i motywy zdobnicze, m.in. pokryte sztukaterią sklepienia, stały się wzorcem dla wielu budowli sakralnych w regionie.
Nie można też nie zobaczyć Piwnicy pod Fortuną pod zabytkową kamienicą Lubomelskich (Rynek 8). W dziewięciu salach znajduje się multimedialna wystawa poświęcona historii Lublina, zaś dziesiątą zdobią renesansowe polichromie z XVI w. – unikat w skali całego kraju!
Na tropie zabytków
Wiele zachwytów wzbudza nobliwa fara pw. Jana Chrzciciela i Bartłomieja Biskupa w Kazimierzu Dolnym. Malownicze miasto było głównym ośrodkiem architektury renesansowej w tym regionie. Architektoniczne idee tu zrodzone były naśladowane w wielu innych miastach. O farze można z pewnością napisać osobny przewodnik. To arcydzieło późnego renesansu, wkomponowane w nadwiślański pejzaż, powstało pod wpływem sztuki włoskiej i niderlandzkiej. Pysznie prezentuje się wnętrze świątyni: prezbiterium, ołtarz główny, stalle, ambona, ołtarze boczne i organy. Sacrum sztuki, sztuka sacrum…
W Zamościu, „mieście idealnym”, rządzi renesans, od którego trudno wprost oderwać wzrok. Do kanonu największych atrakcji na szlaku należy katedra pw. św. Tomasza Apostoła z przełomu XVI i XVII w. oraz synagoga.
Lublin, Kazimierz Dolny i Zamość to trzy filary lubelskiego renesansu, ale nie są to jedyne warte odwiedzenia miejsca. Należą do nich z pewnością również kodeńska cerkiew zamkowa pw. Ducha Św. z gotyckim belkowaniem i renesansowymi arkadami, kościoły w Janowcu (w prezbiterium znajduje się manierystyczny pomnik nagrobny Andrzeja i Barbary Firlejów – dzieło Santi Gucciego), Krasieninie i Chodlu oraz najlepiej zachowana w województwie synagoga w Łęcznej.
* * * * *
Szlak Renesansu Lubelskiego jest samochodowym szlakiem turystycznym o długości niemal 700 km. Składa się z trzech pętli: lubelskiej, zamojskiej oraz północnej. Na każdą z nich kierują turystyczne znaki drogowe.
Ostateczny przebieg oraz oznakowanie szlaku jest zasługą Lubelskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej (LROT). Dzięki zaangażowaniu środków własnych oraz dotacji Ministerstwa Sportu i Turystyki LROT może promować unikalne dziedzictwo architektoniczne wschodnich rejonów Polski.
Informacje na temat Szlaku Renesansu Lubelskiego znajdziecie na stronach: www.renesanslubelski.pl, facebookowy fanpage’u Renesans Lubelski oraz w Lubelskim Ośrodku Informacji Turystycznej i Kulturalnej, przy ul. Jezuickiej 1/3.