Wielu z nas pamięta sceny z filmów „Ogniem i mieczem”, „Pan Tadeusz”. Ale nie każdy wie, że miejsca, w których były nagrywane, można odwiedzić, wejść do XIX-wiecznej chłopskiej chaty i szlacheckiego dworku, w karczmie Jankiela skosztować najlepszego chleba – wypiekanego tak, jak niegdyś robiono to na polskiej wsi.
Aby przenieść się w czasie, wystarczy wyruszyć na wycieczkę do Sierpca, miejscowości położonej ok. 120 km na północny zachód od Warszawy. Znajduje się tam Muzeum Wsi Mazowieckiej. To skansen, ale nietypowy, bo tętniący życiem.
Można w nim zobaczyć kilkanaście chłopskich domów, stodół, zabudowań gospodarczych, dwór, kościół, kaplicę, wiatrak. Wejść do izb wyposażonych dokładnie jak sto lat temu, poczuć zapach historii. Budynki zgromadzone w skansenie powstawały w drugiej połowie XIX w. i na początku XX w. Każdy z nich jest trochę inny, każdy otoczony ogródkiem kwiatowym, zadbanym warzywniakiem albo sadem. Nietrudno odnieść wrażenie, że gospodarze wciąż tu mieszkają, że wyszli jedynie na chwilę.
Warto wiedzieć, że Muzeum to nie tylko skansen. Ekspozycje podziwiać można także w ratuszu, a w niedalekim Bieżuniu znajduje się jego oddział – Muzeum Małego Miasta. A już wkrótce powstanie tu nowoczesne centrum rekreacyjne i konferencyjne. Placówka nie ogranicza się bowiem do zbierania i ochrony pamiątek. Odbywają się w niej także prelekcje, konferencje, lekcje historii dla odbiorców w każdym wieku oraz pokazy rzemiosła ludowego i dawnych prac codziennych.
Jubileuszowe atrakcje
Ten rok jest w Muzeum wyjątkowy: mija 40 lat od jego powstania. W salach ratusza i Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu otwarte zostaną wystawy jubileuszowe, a w dniach 8-10 września 2011 r odbędzie się Międzynarodowa Konferencja Skansenowska. Dla gości przewidziano wiele atrakcji i imprez plenerowych. Skansen ożyje w sposób szczególny: we wnętrzach chałup, zagrodach oraz pomieszczeniach dworskich na terenie ekspozycji muzealnej odbywać się będą inscenizacje życia codziennego, a o oprawę muzyczną imprez zadbają ludowe zespoły.
Historia z perspektywą na przyszłość
W tym Muzeum czas się nie zatrzymuje. Planowane jest powiększenie terenu ekspozycji, wzbogacenie o nowe obiekty, a także modernizacja Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu. Wkrótce w skansenie stanie kolejny dwór z Uniszek Zawadzkich oraz chałupa z Zakrzewa Kościelnego. Niebawem rozpocznie się też budowa centrum kulturalno-rekreacyjnego. Będzie to idealne miejsce na zorganizowanie pobytu integracyjnego, kongresu czy szkolenia dla firm, niezapomnianej lekcji historii dla uczniów, rekreacji i wypoczynku dla wszystkich, którzy chcą wrócić do korzeni albo po prostu odpocząć w tym niezwykłym otoczeniu.
Jak dojechać: drogą krajową nr 10
Warto wiedzieć: od maja do września w każdą niedzielę odbywają się imprezy plenerowe „Niedziela w skansenie”, 4 września „Wykopki”.
Uroczystości jubileuszowe: 8-9 września 2011 r. – Międzynarodowa Konferencja Naukowa, 10-11 września – imprezy plenerowe „Weekend w skansenie” – wstęp bezpłatny.
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze wakacje 2011 na str. 64-65.