Podróże z Polonusem to pewny i wygodny dojazd do celu, a zarazem doskonała okazja, by poznać ciekawe zakątki naszego kraju. Trasy ze stolicy na położoną w północno-wschodniej Polsce Suwalszczyznę wiodą przez Mazowsze, Podlasie i Mazury. Na odcinku Warszawa – Łomża – Grajewo przebieg obu tras jest identyczny. 

* Gwiazdką oznaczone są główne miejscowości z sieci połączeń Polonusa (zobacz na mapce).

 TRASA I.
Warszawa – Grajewo – Gołdap
Odległość: 305 km; bilet normalny – 56 zł
Odjazd z Dworca PKS Warszawa Zachodnia: godz. 2245
Przyjazd do Gołdapi: godz. 0430

 

* Warszawa (0 km)
Historia Polski drzemie w zaułkach warszawskiego Starego Miasta, w salach Zamku Królewskiego, gmachach Uniwersytetu Warszawskiego, Polskiej Akademii Nauk i Sejmu przy Trakcie Królewskim, prowadzącym do pałacu w Wilanowie. Do spacerów zachęcają parkowe alejki zabytkowych Łazienek, Ogrodu Saskiego, parku Skaryszewskiego. W Centrum Nauki Kopernik, Muzeum Powstania Warszawskiego czy Muzeum Żydów Polskich multimedia urozmaicają ekspozycje, zamieniając zwiedzanie w przygodę z nauką i kulturą. Na murawie Stadionu Narodowego odbywają się nie tylko mecze, ale również targi, festiwale i koncerty gwiazd. W stale poszerzającej się ofercie gastronomicznej stolicy znajdziemy smaki wszystkich kuchni świata z coraz bardziej wyrafinowaną ofertą rodzimych potraw. Z wieży kościoła św. Anny przy Krakowskim Przedmieściu, z balonu na uwięzi koło mostu Syreny oraz z najwyższej kondygnacji Pałacu Kultury ogarniemy wzrokiem całe miasto.

Wyszków (67 km)
Miasteczko, którego historia sięga średniowiecza, leży na malowniczym wysokim brzegu Bugu. Jest przyjemnym miejscem weekendowego wypoczynku nad wodą i dogodnym punktem wypadów w lasy Puszczy Białej rozciągającej się na prawym brzegu rzeki oraz Kamienieckiej – na lewym. W Wyszkowie zachowały się klasycystyczny kościół i pałac. A w pobliskim Kamieńczyku, u ujścia Liwca do Bugu, wznosi się potężna neogotycka świątynia projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, architekta, który u progu XX stulecia ozdobił Mazowsze blisko 70 takimi sakralnymi budowlami. Ciekawostkę współczesną stanowi fakt, że umieścili tu swoje centrale tacy handlowi potentaci, jak Biedronka, Lidl i Tesco.

ostrow_9

* Ostrów Mazowiecka (105 km)
Posiada prawa miejskie od XV w., a od połowy XVI w. należy do Mazowsza. Mimo to nazwę Ostrów z przymiotnikiem Mazowiecka zatwierdzono dopiero w okresie międzywojennym XX w. Akt ten poprzedziła dyskusja związana z nazwą i jej pochodzeniem – Ostrów czy Ostrowia. Nie wiadomo bowiem, czy wywodzi się ona od określenia grupy barci, czy drabinki, po której bartnik wspinał się na drzewo, żeby wybrać urobek pszczół. W mieście zniszczonym niemal w 80% podczas II wojny światowej zachowało się niewiele obiektów zabytkowych. Wyróżniają się jednak pochodzące z okresu międzywojennego gmachy ratusza i dawnego Banku Ludowego.

Śniadowo (136 km)
Było niegdyś (do 1900 r.) miastem, ale pod zaborem rosyjskim podupadło i podczas regulacji, jaką przeprowadzono w Polsce po I wojnie światowej, praw miejskich już nie przywrócono. Niemniej jednak miejscowość znajdziemy na łamach sienkiewiczowskiego „Potopu”.

* Łomża (151 km)
Leży nad Narwią i jej dopływem, niewielką Łomżyczką. Jest stolicą historycznej ziemi łomżyńskiej. Na otoczonym niewielkimi kamienicami rynku wznosi się ratusz. To serce Starego Miasta, najciekawszej i najstarszej dzielnicy. Łomżę otaczają czyste ekologicznie tereny Zielonych Płuc Polski. Z racji usytuowania miasto jest dobrą bazą wycieczek na szlaki Łomżyńskiego Parku Krajobrazowego Doliny Narwi (rozciąga się po wschodniej stronie), Biebrzańskiego Parku Narodowego, którego granice odległe są o 25 km w kierunku północno-wschodnim, i Puszczy Kurpiowskiej oddalonej niespełna 20 km na północny zachód.

* Stawiski (176 km)
Leżą nad Dzierzbią, dopływem Narwi. U progu XIX w. słynęły z fabryk sukna i kapeluszy, garbarni i farbiarni. Podupadły pod zaborem rosyjskim, dotknięte pożarami i sankcjami popowstaniowymi, schodząc do rzędu wsi. Status miasta odzyskały po I wojnie światowej. Lokalny klimat tworzyli przez 250 lat (do II wojny światowej) Polacy i Żydzi. Wyznawcy judaizmu stanowili pod koniec XIX w. blisko 90% mieszkańców. Urodził się tu Akiba Rubinstein, słynny w okresie międzywojennym szachista. Wśród miejscowego ziemiaństwa malarz Wojciech Kossak znalazł swoją małżonkę.

Szczuczyn (199 km)
Znany był w przeszłości za sprawą kolegium pijarów, zajmującego budynki klasztoru ufundowanego po wiktorii wiedeńskiej przez Jana Sobieskiego. Działał tu pierwszy w Polsce instytut głuchoniemych, przeniesiony w 1816 r. do Warszawy.

* Grajewo (215 km)
Miasto z pogranicza. Niegdyś – Polski i Prus Wschodnich. Współcześnie, województw warmińsko-mazurskiego i podlaskiego, do którego formalnie należy, i geograficzno-historycznych krain: Mazowsza, Podlasia i Mazur. Otoczone terenami Zielonych Płuc Polski jest dogodnym punktem wypadów na wycieczki po pobliskim Biebrzańskim Parku Narodowym. Nad dachami domów górują wieże neogotyckiego kościoła i nieużywana wieża ciśnień z 1896 r.

cd. trasy I: Warszawa-Grajewo-Gołdap

 TRASA II.
Warszawa – Grajewo – Suwałki
Odległość: 291 km; bilet normalny – 46 zł
Odjazd z Dw. PKS Warszawa Zachodnia: godz. 0650
Przyjazd do Suwałk: godz. 1300
Kursy pospieszne odbywają się w piątki

Prostki (222 km)
Przez tereny wsi przebiegała do 1941 roku granica Prus, o czym świadczy ciekawy słup graniczny z 1545 r. Kazał go wystawić Albrecht Hohenzollern w miejscu, w którym zbiegały się granice Prus, Korony i Litwy. Do rozsławienia Prostek przyczynił się w dużej mierze Henryk Sienkiewicz, opisując barwnie na łamach „Potopu”, bitwę z 1655 r., w której wojska polskie wspierane przez Tatarów rozgromiły Szwedów, a do niewoli trafił ich poplecznik książę Bogusław Radziwiłł. Każdego roku w pierwszy weekend lipca odbywa się rekonstrukcja tych zmagań.

* Ełk (242 km)
Jaćwingowie, na których terenach miasto powstało, nazywali to miejsce Łek, wskazując położenie nad wodą. Dziś to największe miasto Mazur, w przeszłości wielokrotnie trawione przez pożary, więc wygląda tak, jakby powstało dopiero w XIX albo w XX w. Pośród zachowanych pamiątek przeszłości największą atrakcję stanowi Ełcka Kolej Wąskotorowa, cenny zabytek kultury technicznej początków XX w. Nieopodal stacji  kolejki urządzono skansen pszczelarski, w którym zgromadzono przykryte słomianymi dachami barcie, ule i narzędzia służące do pozyskiwania miodu. Do ełckich ciekawostek należy także Muzeum Kropli Wody. Kto szuka wspomnień dawnych czasów, znajdzie je na wyspie na Jeziorze Ełckim. Na rozkaz Ulricha von Jungingena Krzyżacy wznieśli tam zamek, z którego pozostały już tylko ruiny. Na uwagę zasługuje przewieszony nad jeziorem w 1910 r. most żelbetowy, interesujący zabytek techniki, a zarazem wciąż używany obiekt. Z gospodarczego punku widzenia to atrakcyjne miejsce dla inwestorów, ponieważ leży w podstrefie Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej i obowiązują tu preferencyjne warunki prowadzenia działalności gospodarczej

 

Olecko_7693v2 Fotolia_53350385_M

* Olecko (271 km)
Otoczone lasami Puszczy Boreckiej miasteczko z dostępem do 15 mazurskich jezior jest jedną z najpopularniejszych  miejscowości wypoczynkowych w tej części Polski. Co roku wybiera się tutaj „Dziewczynę Lata” i celebruje Święto Mleka, podczas którego prezentowane są wyroby mleczarskie i przygotowywane potrawy, w których mleko jest podstawą receptury. Zimą zaś odbywają się z każdym rokiem coraz bardziej szumne bożonarodzeniowe jarmarki.

Kowale Oleckie (286 km)
W 2014 r. wieś obchodzi swoje 450-lecie. Szczególnie uroczysty przebieg miało więc celebrowane tu od kilku lat Święto Chleba. Festiwal, podczas którego odbywają się degustacje potraw regionalnych, konkursy wypieku pieczywa i prezentacje dożynkowych wieńców przy ludowej muzyce i tańcach. Nie brakuje także atrakcji dla dzieci.

* Gołdap (305 km)
Miejscowość wypoczynkowa i uzdrowisko, w którym głównymi czynnikami leczniczymi są przede wszystkim łagodny klimat i borowiny. Leczy się tu głównie schorzenia narządów ruchu, reumatyczne, niektóre choroby układu oddechowego i nerwowego, a także kobiece. Gdy spadnie śnieg, Gołdap nie zapada w sen zimowy, bowiem Centrum Sportowo-rekreacyjne „Piękna Góra” oferuje 2 km narciarskich tras zjazdowych (najdłuższa ma 750 m długości) oraz niemal kilometrowej długości tor saneczkowy. Zainteresowanych historią skuszą do penetrowania pozostałości kwatery dowództwa Luftwaffe z 1940 r. Około 4 km na północ od centrum znajduje się przejście graniczne z Rosją Gołdap-Gusiew.

cd. trasy Warszawa-Grajewo-Suwałki

Rajgród (235 km)
Miasteczko nad malowniczym, 18. pod względem wielkości w Polsce Jeziorem Rajgrodzkim. Zalana jego wodami polodowcowa rynna liczy ponad 12 km długości. Z górującej nad Rajgrodem Góry Zamkowej roztacza się wspaniała panorama. Kompozycja pól, łąk, lasów i jezior tworzy tutaj wspaniałe warunki wypoczynku. Zważywszy na walory turystyczne okolicy i liczne gospodarstwa agroturystyczne oferujące turystom kwatery, Polonus zatrzymuje się w należących do rajgrodzkiej gminy wsiach: Bełda (227 km) i Woźnawieś (230 km) oraz w sąsiednich Barszczach (239 km) i Bargłowie Kościelnym (245 km).

* Augustów (258 km)
Kurort wśród lasów i jezior, o którym piosenki śpiewano już przed półwieczem. To także brama do ostępów Puszczy Augustowskiej, jednego z największych obszarów leśnych w Polsce, w którym są także bagna, torfowiska i podmokłe łąki – słowem – ostoja zwierzyny, zwłaszcza wielu gatunków ptaków. Augustów to także port i marina, z których można wyruszać na żeglarskie i kajakarskie szlaki Suwalszczyzny oraz na wyprawy wędkarskie. Niebywałą atrakcją jest żeglowny Kanał Augustowski, wybitne dzieło inżynieryjne XIX i XX w. W Augustowie trudno się nudzić, ponieważ miasteczko jest sceną różnorodnych festiwali, koncertów i happeningów, imprez folklorystycznych i sportowych. Smakoszom zwracamy uwagę na certyfikat „Miejsca ze Smakiem”, który serwującym tradycyjne potrawy lokalom gastronomicznym władze miasta wydają w ramach wspólnego projektu „Kuchnia pachnąca tradycją”, prowadzonego z położonymi po stronie litewskiej Druskiennikami.

Nowinka (271 km)
Przedostatni przystanek na trasie, nieco bardziej kameralne niż sąsiednie miasta Augustów i Suwałki miejsce wypoczynku w sercu Puszczy Augustowskiej.

* Suwałki (291 km)
Cel podróży i popularna miejscowość wypoczynkowa nad jedną z najatrakcyjniejszych, bo w dużej mierze dzikich rzek w Polsce – Czarną Hańczą. Początki Suwałk wiążą się z działalnością prowadzoną w XVII w. przez kamedułów z klasztoru w pobliskich Wigrach. Suwałki są bramą Wigierskiego Parku Narodowego. W jego granicach są aż 42 akweny. Na piechurów i rowerzystów czeka 245 km znakowanych szlaków i ścieżek edukacyjnych przecinających okoliczne lasy. Obserwacje przyrody ułatwia 18 platform widokowych, a wypoczynkowi służą 72 wiaty z ławeczkami. Parkowym logo jest sylwetka bobra. Zimą też jest tutaj interesująco i pięknie, co docenimy, zamieniając rower na narty śladowe, a żaglówkę na bojer. Należy jednak pamiętać, że Suwałki leżą nieopodal krajowego bieguna zimna, za jaki przyjmuje się pobliskie Wiżajny. Rekordowo niską temperaturę odnotowano w tym rejonie w lutym 1929 r. – minus 42,2°C (konkretnie w oddalonym o blisko 30 km na zachód Olecku, które wówczas należało jeszcze do Prus). W Suwałkach urodzili się Maria Konopnicka i Andrzej Wajda.

www.pkspolonus.pl; wyszukiwarka połączeń: pksbilety.pl

Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze wrzesień-październik 2014 na str. 82-86.