Program INTERREG NEXT Polska-Ukraina ma na celu wspieranie rozwoju obszarów przygranicznych obu państw. Efekty modernizacji widać na każdym kroku. W strefie niewymiernej cenne jest nawiązanie współpracy transgranicznej, powstanie więzi społecznych, przełamanie wielu stereotypów i uprzedzeń.
Program, funkcjonując pod różnymi nazwami, ma już 20-letnią historię, W tym czasie na ponad 450 projektów i dla około 1000 beneficjentów z obu stron granicy, przekazano ponad 400 milionów euro unijnego dofinansowania. Co w ostatnich latach udało się zrealizować? Oto niektóre, zakończone już projekty zrealizowane z funduszy na lata 2014-2020.
Bliźniacze klasztory Węgrów i Rawa Ruska
Cel: Ożywienie turystyki i życia społeczno-kulturalnego
Klasztor oo. Reformatów w Węgrowie został odnowiony i przekształcony w Centrum Dialogu Kultur. W jego wnętrzu powstała przeszklona sala, wykorzystywana do różnych celów. Pojawiły się 42 miejsca noclegowe. Na Ukrainie remontowany jest klasztor w Rawie Ruskiej. Tam również powstanie Ośrodek Dialogu Kultur, połączony z Rodzinnym Domem Dziecka (dla dzieci osieroconych w wyniku działań wojennych).
Punktem wspólnym dla obu klasztorów będzie Szlak Klasztorów Poreformackich. W ramach projektu został wydany folder prezentujący klasztor w Węgrowie oraz przewodnik „Szlakiem klasztorów poreformackich”, obejmujący także inne klasztory franciszkanów Reformatów, znajdujące się pomiędzy Węgrowem a Rawą Ruską.
Projekt łączy nas Bug
Cel: Nowe szlaki kajakowe wzdłuż granicy
To inicjatywa tworząca dwa transgraniczne szlaki kajakowe – od Werchobuża na Ukrainie aż do gminy Wyszków w Polsce (w sumie 700 km). Na trasie są punkty informacyjne, wieże widokowe i miejsca do odpoczynku. W Drohiczynie, w dawnym muzeum kajakarstwa, utworzono Nadbużańskie Centrum Turystyki Kajakowej. Można tam wypożyczyć kajaki, obejrzeć wystawę zdjęć i kajaków (zabytkowych i współczesnych), skorzystać z symulatora, obejrzeć film oraz testować w basenie nowoczesne kajaki. Podobne centrum powstało w Sokalu na Ukrainie. Stworzono również aplikację, która ułatwia spływy po Bugu.
Młodzi Lokalni Strażnicy Natury Doliny Bugu
Cel: Ożywienie turystyki w regionie Doliny Bugu
Aby zachęcić do aktywnego spędzania czasu na Podlasiu Nadbużańskim i w Dolinie Zachodniego Bugu na Ukrainie przygotowano, dostępne w aplikacjach mobilnych, gry przyrodnicze „Spacer nad Bugiem w Drohiczynie” i „Przygód bez liku w Głogach w Mielniku”.
Projekt obejmuje również grę edukacyjną „Kręgowce Doliny Bugu” oraz puzzle „Poznaj Dolinę Bugu”, które przybliżają bogactwo flory i fauny regionu. Nakręcono także film, przedstawiający naturę tych regionów. W Starym Dobrotworze na Ukrainie zainstalowano platformę widokową, z której można obserwować nadbrzeżną przyrodę.
Nadbużańskie tradycje kulinarne
Cel: Ocalenie kulinarnej tradycji nadbużańskiej
Zadania ochrony i zachowania kulinarnej tradycji nadbużańskiej podjęło się stowarzyszenie „Lokalna Grupa Działania – Tygiel Doliny Bugu”. Zorganizowano kilkanaście warsztatów kulinarnych, także z udziałem uchodźców z Ukrainy. Wydano książkę kucharską „Tradycyjna kuchnia Podlasia Nadbużańskiego i Regionu Nadbużnego w Obwodzie Lwowskim”, dostępną zarówno w formie drukowanej, jak i elektronicznej.
RoweLove Roztocze
Cel: Ochrona i promocja Roztocza
W celu ochrony i promocji tego obszaru powstały dwie placówki: Centrum Geoturystyczne w Lipsku-Polesiu koło Zamościa i Centrum Edukacji Ekologicznej w Wereszycy na Ukrainie. Oba pełnią funkcję edukacyjną i informacyjną – są punktami informacji turystycznej. Obie lokalizacje połączyła 327-kilometrowa trasa rowerowa, zmodernizowana w ramach projektu. Na trasie ustawiono wieże widokowe, drewniane wiaty z tablicami informacyjnymi oraz punkty serwisowe dla rowerzystów.
Karpackie gwiaździste niebo
Cel: Nowa trasa turystyczna
Polscy partnerzy współpracujący z Ukrainą zaprojektowali nową trasę turystyczną w Zakarpackim Parku Ciemnego Nieba. Ma ona charakter edukacyjny – tablice informacyjne opowiadają o nocnym gwiezdnym niebie oraz o negatywnym wpływie zanieczyszczenia światłem na ludzi i przyrodę. Przy pomocy profesjonalnego sprzętu można tam nie tylko obserwować gwiazdy, ale także robić zdjęcia i oceniać jakość nieba. Środki finansowe, przyznane na ten projekt umożliwiły wykonanie audytu zanieczyszczeń światłem na terenie Zakarpackiego Parku Ciemnego Nieba i Parku Gwiezdnego Nieba Bieszczady. Opracowano raport dotyczący potencjału przyrodniczego i astronomicznego, który może być wykorzystywany do stworzenia produktów turystycznych, związanych z naturą i astroturystyką. Powstała również transgraniczna strategia rozwoju astroturystyki, e-przewodnik po parku. Wydano ulotki z mapami ciemnego nieba, nakręcono filmy promujące oba parki.
SOS na ratunek
Cel: podniesienie bezpieczeństwa turystów w Karpatach
Centrum szkoleniowe w Równi k. Ustrzyk Dolnych jest jednym z najnowocześniejszych obiektów tego rodzaju w Europie. Mniejsza placówka znajduje się w Sławsku na Ukrainie, gdzie dopiero wdrażany jest system ratownictwa górskiego. Projekt ma na celu zapewnienie większego bezpieczeństwa turystom w Karpatach. Wspiera także ratowników – poprzez odpowiednie szkolenia, dbanie o ich kondycję oraz rehabilitację po akcjach ratowniczych.
Partnerów wyposażono w nowoczesny sprzęt ratowniczy, w tym pojazdy operacyjne typu „centrum dowodzenia na kołach”, z oprzyrządowaniem multimedialnym, umożliwiającym pobieranie danych, ładowanie urządzeń oraz planowanie akcji. Centra wzbogaciły się o sprzęt medyczny, ewakuacyjny, do ratownictwa wodnego, GPS, zestawy ratownictwa lawinowego oraz drony z kamerami termicznymi.
Uruchomiono nowy system informatyczny, który umożliwiakoordynację transgranicznych akcji ratunkowych i jest w pełni kompatybilny z nowym sprzętem.
Więcej informacji na temat programu można znaleźć na stronie www.pl-ua.eu.