30 km na północ od stolicy Polski, w sąsiedztwie międzynarodowego portu lotniczego Warszawa-Modlin, znajduje się, porównywalna jedynie z Verdun, niezwykła forteca, w której skrzyżowały się dzieje narodów Starego Kontynentu.
Strategiczne znaczenie ujścia Narwi do Wisły, przy którym powstała Twierdza Modlin, już w XVII w. dostrzegli Szwedzi. To oni tworzyli tu pierwsze ziemne umocnienia. Prawie 200 lat później wielki Napoleon Bonaparte dał rozkaz do budowy murowanej fortyfikacji. Do dziś można oglądać kwadratową wieżę artyleryjską, którą podobno sam zaprojektował.
Twierdza Modlin z całą pewnością jest najlepiej zachowaną twierdzą w Polsce. Większość budowli jest dziełem Rosjan, którzy po klęsce Napoleona przejęli znaczącą z punktu widzenia sztuki wojennej lokalizację. Modlin był dumą cara Mikołaja I, który wizytował go aż 17 razy! W XIX w., za czasów carskich, powstał m.in. najdłuższy budynek w Europie – koszary obronne o długości ponad 2 km, które mogły pomieścić 20 000 żołnierzy i których mury zewnętrzne są grube na prawie 2 m. Trzeba jednak pamiętać, że Twierdza Modlin to – prócz koszar – wiele, wiele więcej: liczne prochownie, działobitnie, forty, przejścia podziemne, a także: kasyno, pralnia, piekarnia, bloki mieszkalne…
Potężna twierdza odegrała ważną rolę zarówno podczas I, jak i II wojny światowej. W 1939 r. broniła się o 1 dzień dłużej niż Warszawa. 21 września na pamiątkę bohaterskich obrońców Modlina odbędzie się wielka rekonstrukcja obrony Twierdzy Modlin – niezwykłe widowisko historyczne, które za każdym razem przyciąga liczne grono widzów.
W historii Twierdzy Modlin nie brakuje także nieco humorystycznych wątków. W I poł. XX w. przez jakiś czas mieszkała tu niedźwiedzica polarna – Baśka Murmańska, która z polskimi żołnierzami sprzymierzonymi z ententą przybyła tu z mroźnych krańców Rosji. Eugeniusz Małaczewski, który spisał jej losy, wspomina, że Baśka do Polski wracała statkiem przez Londyn, w którym była witana z iście królewskimi honorami. Zasłynęła także tym, że stojąc na dwóch łapach, zasalutowała Józefowi Piłsudskiemu. Dziś jest patronką specjalnego szlaku turystycznego dla dzieci, które – wyposażone w mapę i rymowane zagadki – muszą odnajdować na terenie Modlina dobrze ukryte, białe misie.
Centrum Informacji Turystycznej / Touristeninformationszentrum
ul. Baśki Murmańskiej 164,
05-160 Nowy Dwór Mazowiecki (Modlin Twierdza)
tel./faks + 48 22 713 32 79, e-mail: 3rzeki@3rzeki.pl
Więcej o Twierdzy Modlin: www.nowydwormaz.pl, www.3rzeki.pl, www.baskamurmanska.pl
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze Wrzesień-Październik 2014 na str. 54-55.