Ziemia sądecka to jeden z najpiękniejszych i najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo regionów południowej Polski.
Tradycyjnie kojarzy się przede wszystkim z górami. Beskid Sądecki, ze swoimi bujnymi lasami i widokowymi polanami, to największy skarb przyrody tej ziemi. Ale bogactwo krajobrazowe współtworzą także wody – bystre potoki, szeroko rozlane po kamieńcach nurty Popradu i Dunajca czy błyszcząca w słońcu tafla Jeziora Rożnowskiego. A przecież lato to pora roku, w której odpoczynek nad wodą stawiamy często na pierwszym miejscu. Dlatego warto poznać ziemię sądecką także od tej strony, zwłaszcza że oferuje ona nie tylko klasyczne plażowanie, ale również wiele sposobów aktywnego spędzenia czasu nad wodą.
22 kilometry jeziora
Można bez przesady powiedzieć, że dwie rzeki decydują o obliczu ziemi sądeckiej – Dunajec i Poprad, który wpada do Dunajca niedaleko Starego Sącza. Prawdziwym „wodnym skarbem” jest jednak położone na północ od Nowego Sącza Jezioro Rożnowskie. Budowę tego sztucznego zbiornika rozpoczęto jeszcze przed II wojną światową, zaraz po ogromnej powodzi, jaka nawiedziła ten region w 1934 r. Prace dokończono już w czasach okupacji. Obecnie nadal pełni funkcję przeciwpowodziową, ale dzięki malowniczemu położeniu stał się ulubionym miejscem wypoczynku mieszkańców Małopolski, a także turystów z całego kraju.
Zaporę postawiono w Rożnowie w przełomowym odcinku doliny Dunajca, która licznymi meandrami przecina tu malownicze wzgórza Pogórza Rożnowskiego. Dzięki spiętrzeniu wód rzeki zaporą o wysokości 49 m, powstało przepiękne jezioro o długości ponad
22 km, urozmaiconej linii brzegowej i średniej szerokości 1-2 km. Jezioro Rożnowskie jest jednym z najpiękniejszych akwenów żeglarskich w południowej Polsce. Największą atrakcją jest jego nieregularny kształt, dzięki któremu żeglowanie ma posmak przygody, gdy za każdym kolejnym zakrętem wyłaniają się nowe, nieznane części jeziora.
Najpiękniejszy fragment akwenu to okolice Gródka nad Dunajcem. Jezioro rozszerza się tu znacznie, tworząc dość sporą przestrzeń wody, a ponad taflą wznosi się stożkowata, porośnięta lasem wyspa, jakby żywcem przeniesiona z tropików. To Grodzisko, nazywane „Małpią Wyspą”, na którym znajduje się ścisły rezerwat ptactwa wodnego. Linia brzegowa jest tu bardzo urozmaicona, tworzy liczne zatoki, nazywane przez żeglarzy fiordami.
Raj nie tylko dla żeglarzy
Walory rekreacyjne okolicy odkryto już w kilka lat po napełnieniu wodą zbiornika. Rozwinięta linia brzegowa oraz strome, w dużej części zalesione brzegi sprawiają, że jest to miejsce o zróżnicowanym krajobrazie. Nad wodami znajduje się kilka miejscowości turystycznych i letniskowych: Tęgoborze, Znamirowice, Zbyszyce, Bartkowa, Gródek nad Dunajcem, Tabaszowa i Rożnów. Jezioro Rożnowskie jest przede wszystkim kapitalnym akwenem dla żeglarzy, dzięki korzystnym wiatrom wiejącym wzdłuż doliny Dunajca.
W Znamirowicach znajduje się przystań jachtowa, w której można wypożyczyć sprzęt pływający. Podobnie w Rożnowie niedaleko zapory, a także w Gródku nad Dunajcem. Oczywiście oprócz żeglowania można tu także wypożyczyć kajak lub deskę windsurfingową – w pogodne dni na tafli jeziora roi się od większych lub mniejszych łódek, kajaków i rekreacyjnych rowerków wodnych.
Dzięki powstałej kilka lat temu oczyszczalni ścieków w Nowym Sączu czystość wody w Jeziorze Rożnowskim znacznie się poprawiła. Dogodne miejsca do kąpieli z piaszczystą plażą znajdują się między innymi w Gródku nad Dunajcem. Strzeżone miejsca do kąpieli są również w Tabaszowej, Bartkowej i Rożnowie.
Jezioro Rożnowskie ma swoją Białą Flotę. Rejsy małymi statkami to ciekawa atrakcja czekająca na urlopowiczów. Najpopularniejsze są rejsy z Gródka nad Dunajcem – statek opływa wtedy Małpią Wyspę, co zajmuje mu niecałą godzinę. Inne popularne trasy wiodą z Gródka do okolic zapory w Rożnowie – można wtedy zapoznać się z wąskim niczym fiord odcinkiem, w którym jezioro wykonuje trzy następujące kolejno po sobie skręty pod kątem prostym, a uczestnikom rejsu co chwila odsłaniają się nowe widoki, niewielkie klify i ukryte zaciszne zatoczki.
W Łososinie Dolnej w pobliżu Jeziora Rożnowskiego swoją siedzibę ma Aeroklub Podhalański. Amatorzy podniebnych wojaży mogą skorzystać z organizowanych tu lotów widokowych nad jeziorem i okolicą. Aeroklub organizuje również pokazy lotnicze, akrobacje, loty szybowcowe i szkolenia.
Spływy tratwą, pontonem albo kajakiem
Jezioro Rożnowskie jest najpiękniejszym akwenem Małopolski, ale oczywiście nie tylko tam można miło i aktywnie spędzić czas nad wodą. Dunajec i Poprad tworzą bardzo malownicze doliny, pełne uroczych kamieńców, na których można znaleźć idealne miejsca do plażowania. Można tu także spędzić czas nieco aktywniej. Jedną z największych atrakcji jest spływ łodziami Popradem, przypominający słynny spływ pieniński. Poprad to górska rzeka, mająca swe źródła po słowackiej stronie Tatr. Przedziera się przez górotwór Karpat, tworząc malowniczy przełom rzeczny z licznymi meandrami. Na znacznej długości jest rzeką graniczną, oddzielającą terytoria Polski i Słowacji. Część tego przełomu, pomiędzy Piwniczną a Rytrem, można pokonać też tratwami, kajakami czy pontonami.
Spływ prowadzony jest na specjalnych, bezpiecznych łodziach (tratwach), którymi kieruje dwóch flisaków, sterujących nimi za pomocą drewnianych żerdzi. Wycieczka rozpoczyna się na przystani w Piwnicznej, nieco poniżej mostu wiszącego, do którego można dojechać, kierując się do przejścia granicznego ze Słowacją. Po około 10 km spływania łodzie dobijają do przystani w Rytrze, zlokalizowanej nieopodal boiska piłkarskiego. W trakcie spływu można podziwiać przepiękne beskidzkie krajobrazy, a na łodzi rozkołysanej bystrzami rzeki doznać przeżyć, jakich przed laty mogli zaznać tylko flisacy spławiający tędy drewno czy kupcy przewożący na tratwach towary z Węgier. Cały rejs trwa od 1,5 do 2,5 godz. w zależności od stanu wody.
Jeśli spływ specjalnymi łodziami wyposażonymi w krzesełka ma charakter dość eleganckiej i mało męczącej wyprawy, to prawdziwą przygodą może być spływ pontonem, gdzie kontakt z wodą jest bezpośredni. Rejsy pontonowe odbywają się od marca do listopada i pozwalają poczuć smak prawdziwego raftingu, choć są przy tym całkowicie bezpieczne i nadają się nawet dla dzieci. Na brzegu rzeki wydawane są kaski, kamizelki i pagaje do wiosłowania. Uczestnicy pomagają wyładować pontony i ustawiają je nad wodą. Przed startem każdy musi przejść krótki instruktaż, podczas którego dowie się, jak siedzieć w pontonie, wiosłować i zabezpieczyć się przed kontaktem z wodą. Potem pozostaje już tylko wyruszyć w dół rzeki.
Tymi samymi trasami można się wybrać na spływ kajakowy, wymaga to już jednak nieco większych umiejętności. Poprad poniżej słowackiej Starej Lubowli w całości dostępny jest dla kajakarzy. Można zaplanować trasę zarówno trwającą 2 godziny, jak i 3-4 dni. Osoby lubiące spokój powinny wybrać odcinek pomiędzy Muszyną a Wierchomlą. Bardziej dynamiczny nurt występuje między Leluchowem a Muszyną lub poniżej Wierchomli. Także słowacka część Popradu znakomicie nadaje się na spływ kajakowy. Występują tam na przemian długie spokojne odcinki oraz stosunkowo długie i strome bystrza dostarczające każdorazowo sporej dawki adrenaliny.
Miłośników aktywnego wypoczynku zapraszamy na tor kajakarstwa górskiego do Wietrznic koło Łącka. Tor, który powstał na bystrej rzece Dunajec, spełnia warunki do organizowania międzynarodowych imprez rangi mistrzostw Europy czy świata. Można go również wynająć na godziny, co umożliwia organizację imprez rodzinnych, integracyjnych czy zgrupowań szkoleniowych. Na miejscu dostępna jest baza noclegowa i gastronomiczna, można tu także wypożyczyć kajak czy skorzystać z fachowych porad instruktorów i opiekunów.
Oczywiście zawsze można popływać w basenie, których kilka znajdziemy na ziemi sądeckiej. W Nowym Sączu najlepsza jest pływalnia Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, przy której urządzono także miniaturowy park wodny. Pięknie urządzone kąpielisko z basenem znajdziemy w Muszynie na Zapopradziu i w Piwnicznej na Radwanowie – oba wyposażone w zjeżdżalnie rurowe. Inne popularne wśród wczasowiczów baseny znajdują się w Tyliczu oraz hotelach i sanatoriach w Krynicy-Zdroju. Nową atrakcją jest Park Wodny „Stawy” w Starym Sączu, gdzie można także skorzystać z niewielkich łódek, kajaków czy rowerków wodnych.
Amatorom wędkowania nie zabraknie tutaj miejsc do rozwijania swojej pasji. Czyste górskie rzeki i potoki oraz akwen Jeziora Rożnowskiego to raj dla wędkarzy. Można tu złowić szczupaka, sandacza, pstrąga, lipienia, a nawet suma.
Jak widać, ziemia sądecka, to nie tylko góry, a liczba atrakcji nad wodą może tu iść w zawody z miejscowościami wypoczynkowymi na pojezierzach. Warto więc popatrzeć na ten region także z poziomu wody!
Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu
ul. Jagiellońska 33, 33-300 Nowy Sącz
tel. 18 41 41 600, faks 18 41 41 700
e-mail: ko@starostwo.nowy-sacz.pl
www.starostwo.nowy-sacz.pl
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze wakacje 2014 na str. 18-25.