Ramadan to najświętszy miesiąc w islamie, rozpoczynający się od ujrzenia nowego półksiężyca. Ponieważ kalendarz islamski jest księżycowy, jego początek zmienia się co roku i zależy od widoczności księżyca. W 2025 roku Ramadan rozpocznie się między 28 lutego a 2 marca i zakończy się po zachodzie słońca 29 marca świętem Eid al-Fitr.
Historia i znaczenie Ramadanu
Ramadan to dziewiąty miesiąc kalendarza islamskiego, którego nazwa wywodzi się od arabskiego słowa „ar-ramad” oznaczającego palący upał. To w tym czasie, w 610 roku n.e., prorok Mahomet otrzymał objawienie Koranu od anioła Gabriela. Najważniejszą nocą Ramadanu jest Laylat Al-Qadr – „Noc Mocy”, uznawana za moment przekazania świętej księgi islamu.
Zasady postu i duchowa odnowa
Muzułmanie przestrzegają postu (sawm) od wschodu do zachodu słońca, powstrzymując się od jedzenia, picia i innych aktywności cielesnych. Post nie dotyczy osób chorych, kobiet w ciąży, podróżujących, starszych i menstruujących. Celem Ramadanu jest duchowa odnowa poprzez modlitwę, recytację Koranu i akty dobroczynności.
Tradycyjne posiłki
- Suhoor – posiłek przed świtem, spożywany około 4:00 rano przed pierwszą modlitwą (fajr).
- Iftar – wieczorny posiłek, rozpoczynający się po modlitwie Maghreb (około 19:30), często zaczynany daktylami i wodą, na wzór proroka Mahometa.
Eid al-Fitr – zakończenie Ramadanu
Po zakończeniu Ramadanu muzułmanie obchodzą Eid al-Fitr – „Święto Przerwania Postu”, które trwa trzy dni. Jest to czas radości, modlitwy, spotkań rodzinnych i wymiany podarunków.
Pięć filarów islamu a Ramadan
Ramadan jest ściśle związany z pięcioma filarami islamu:
- Szahada – wyznanie wiary w jednego Boga i proroka Mahometa.
- Salat – pięć codziennych modlitw.
- Sawm – post w trakcie Ramadanu.
- Zakat – obowiązek dobroczynności.
- Hadżdż – pielgrzymka do Mekki.
Jak ustalany jest pierwszy dzień Ramadanu?
Kalendarz islamski liczy 354–355 dni i opiera się na fazach księżyca. Pierwszy dzień Ramadanu jest ustalany poprzez obserwację nowego półksiężyca. Jeśli widoczność jest ograniczona przez warunki atmosferyczne, stosuje się obliczenia astronomiczne.
Nowoczesna nauka a obserwacja księżyca
Współczesne metody astronomiczne pozwalają przewidywać pozycję księżyca, jednak tradycyjnie muzułmanie nadal polegają na obserwacjach gołym okiem. Wiele społeczności korzysta z ustaleń lokalnych komisji lub decyzji religijnych autorytetów, takich jak Tomasz Miśkiewicz mufti Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (MZR).
Unikalne tradycje Ramadanu na świecie
- Huk armaty iftar – w wielu krajach, takich jak Egipt czy Liban, post kończy się symbolicznym wystrzałem z armaty.
- Latarnie Ramadanowe (Fanous) – zwłaszcza w Egipcie, ulice zdobią kolorowe lampiony.
- Mesaharati – tradycyjne nawoływanie do suhooru przez bębniarzy w niektórych krajach Bliskiego Wschodu.
- Charytatywne iftary – organizowanie wspólnych posiłków dla ubogich, szczególnie popularne w Turcji i Pakistanie.
- Długie modlitwy Taraweeh – specjalne nocne modlitwy w meczetach, praktykowane na całym świecie.
Ramadan to nie tylko czas postu, ale także okres refleksji, modlitwy i solidarności. Jest głęboko zakorzeniony w tradycji islamskiej i przestrzegany przez 1,9 miliarda muzułmanów na całym świecie. To miesiąc duchowego wzrostu, pomagania innym i zacieśniania więzi z Allahem.