Polskie skanseny to coś więcej niż muzea. To miejsca, gdzie zatrzymał się czas, a tradycja żyje w stuletnich chatach, zapachu dymu z palenisk i dźwięku kół wozu na szutrowej drodze. Dla miłośników podróży z duszą i pasjonatów kultury – oto 5 wyjątkowych skansenów, które warto odwiedzić.
Muzeum Wsi Lubelskiej
Położone na obrzeżach Lublina muzeum to prawdziwa perełka wśród polskich skansenów. Na niemal 20 hektarach odwzorowano życie wsi z regionów: Wyżyny Lubelskiej, Roztocza, Powiśla, Podlasia i Nadbuża. Znajdziemy tu nie tylko drewniane chaty kryte strzechą, ale też dwór ziemiański, XIX-wieczną szkołę, młyn wodny, karczmę i przepiękną drewnianą cerkiew. W sezonie odbywają się tu warsztaty, jarmarki i inscenizacje obrzędów ludowych – od kiszenia kapusty po tradycyjne wesele.
Park Etnograficzny w Tokarni
Leżący w sercu Gór Świętokrzyskich skansen to jedna z największych i najciekawszych placówek tego typu w Polsce. Na ponad 65 hektarach znajdziemy 38 zespołów obiektów.– domy, warsztaty rzemieślników, kościół, a nawet małomiasteczkowy rynek z apteką, zakładem fotograficznym i remizą strażacką. Szczególną atrakcją są organizowane tu wydarzenia plenerowe, jak Świętokrzyski Jarmark Agroturystyczny czy pokazy dawnych technik budowlanych.
Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swołowie
Swołowo to unikat – wioska z zachowanym układem średniowiecznej zabudowy, z domami szkieletowymi z pruskiego muru. Muzeum w tej żywej wsi to miejsce, gdzie kultura pomorska jest dosłownie na wyciągnięcie ręki. Zagrody, pieczenie chleba, pokaz kucia w kuźni, rękodzieło – wszystko odbywa się tu „na żywo”. W grudniu warto odwiedzić Swołowo podczas Pomorskiego Jarmarku Bożonarodzeniowego, który łączy magię świąt z etnograficznym klimatem.
Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach
Położony nad Jeziorem Lednickim park etnograficzny prezentuje wieś wielkopolską sprzed dwóch wieków. Unikalne są tu m.in. drewniany kościół z połowy XVIII wieku, wiatraki i urokliwe wiejskie zagrody. Co ciekawe, niektóre z obiektów – jak karczma czy chałupy – są nadal użytkowane podczas wydarzeń i plenerowych spektakli. Z muzeum roztacza się widok na Ostrów Lednicki – miejsce chrztu Polski, co dodaje temu parkowi wyjątkowego symbolicznego charakteru.
Muzeum Wsi Radomskiej
Radomski skansen zachwyca rozmachem – ponad 30 hektarów przestrzeni i ponad 80 zabytkowych obiektów. Zagrody, szkoła, kuźnia, młyn wodny i olejarnia tworzą spójną opowieść o życiu wsi radomskiej i kieleckiej. Ale to nie tylko ekspozycja – w skansenie tętni życie: odbywają się tu festyny folklorystyczne, pokazy wypieku chleba, a także dożynki i rekonstrukcje bitew. Muzeum działa edukacyjnie, artystycznie i społecznie – jest miejscem spotkań z dziedzictwem.
Każdy z tych skansenów to osobna podróż – w czasie, w przestrzeni, w głąb polskiej tożsamości. Dla dzieci – przygoda, dla dorosłych – refleksja, dla pasjonatów – kopalnia wiedzy i inspiracji. I choć każdy z nich pokazuje inną część kraju, łączy je jedno: opowieść o ludziach, którzy przez wieki budowali swój świat z drewna, pracy rąk i wiary w to, co wspólne.