Mazowsze. Samo serce Polski. Pozornie doskonale znane widoki: pola i łąki po horyzont, podzielone wstążkami dróg i miedzami, przy których rosną wierzby. Nad malowniczym krajobrazem snują się dźwięki mazurków Chopina, bo to jego kraina i każdy o tym wie. Ale jak różnorodny potrafi być mazowiecki pejzaż, najlepiej orientują się ci, którzy przemierzyli tysiące kilometrów szlaków Mazowsza na dwóch kółkach.
Rodzinne wyprawy rowerowe
Mazowsze jest idealne na rowerowe wycieczki – od krótkich, kilkunastokilometrowych wypadów po wygodnych asfaltowych trasach, przez kilkudziesięciokilometrowe wyprawy po piachach i leśnych duktach wymagające solidnej kondycji, po grawelowe ultramaratony pozwalające poznać olbrzymi teren i wykonać pętlę wokół stolicy Polski.
Nie tylko długość tras i jakość dróg dyktują w województwie mazowieckim wybór szlaku. Można poznawać różnorodność przyrodniczą regionu bogatego w lasy (a nawet dzikie puszcze!), doliny rzek i nadrzeczne łąki zamglone o poranku, a także torfowiska i piaszczyste wydmy, bezkresne pola i olbrzymie sady owocowe. Można podążać szlakami tematycznymi, bo obecne województwo łączy kilka krain historycznych i etnograficznych, a to oznacza także różnorodność tradycji, historii, smaków i produktów kulinarnych oraz wiele ciekawostek architektonicznych.
Większość szlaków nie wymaga wyjątkowych umiejętności, wyzwaniem może być ich długość, dlatego właśnie na Mazowszu bardzo łatwo znaleźć atrakcyjne trasy dostępne dla całej rodziny oraz osób w różnym wieku i kondycji. Nad tą ostatnią da się tutaj swobodnie popracować z dala od wielkich miast, od których można się wcześniej oddalić pociągiem Kolei Mazowieckich lub WKD.
Jak wybierać trasy? Gdzie szukać informacji o szlakach i atrakcjach, które się na nich znajdują? W punktach informacji turystycznej oraz na stronach internetowych promujących regionalną i lokalną turystykę znajdują się przewodniki i mapy z propozycjami wypraw i opisami atrakcji turystycznych.
Pętla wokół Warszawy: różne oblicza Mazowsza
Pierwszy Mazowiecki Gravel, czyli ultramaraton dookoła Mazowsza, wystartował w 2021 roku i wyznaczył pierwszą pętlę po regionie, liczącą ponad 500 km. Można ją z powodzeniem odtworzyć, korzystając z serii „Map rowerowych Mazowsza” wydanych przez samorząd województwa, a gigantyczną wyprawę obliczoną jako całość dla rowerzystów o znakomitej kondycji podzielić na wygodne odcinki. Zaletą tych czterech publikacji, poza poręcznością, jest zamieszczenie na odwrocie opisów najciekawszych miejsc i terenów na północ, południe, wschód i zachód od Warszawy.
Trasa, którą wyznaczył pierwszy Mazowiecki Gravel, zaczyna się w Warce i wiedzie przez teren sadów owocowych, w których królują jabłonie, do Bolimowskiego Parku Krajobrazowego. Kolejny etap przez Sochaczew dociera do Żelazowej Woli i Brochowa, czyli do krainy Chopina i Puszczy Kampinoskiej, a potem dalej, do Wyszogrodu, gdzie zaczyna się nowy historyczny temat – dawne miasta królewskie w dolinach rzek, czyli Czerwińsk nad Wisłą z fenomenalną katedrą romańską, a później Ciechanów z Zamkiem Książąt Mazowieckich.
Opinogóra z Muzeum Romantyzmu znajduje się już na następnym odcinku, który zamyka przejazd przez miasto Różan nad Narwią. Można stąd wyruszyć na poznawanie Puszczy Białej i spotkania z bezkresnymi nadbużańskimi łąkami. Cały kolejny etap to bliskie spotkania z naturą w Nadbużańskim Parku Krajobrazowym – jednym z największych takich parków w Polsce.
Zmiana kierunku i tematu – oto droga do gminy Mrozy i Mazowsze na filmowo, czyli możliwość odwiedzenia miejsc, w których powstawał kultowy serial „Ranczo”. Stąd już niedaleko nad rzekę Świder i do Mazowieckiego Parku Krajobrazowego, czyli do krainy cudownej architektury drewnianej zwanej świdermajerem oraz nadwiślańskich torfowisk.
Po drugiej stronie Wisły czeka na rowerzystów pełna sakralnych zabytków Góra Kalwaria, zamek w Czersku, a właściwie jego pozostałości, oraz Chojnowski Park Krajobrazowy z piaszczystymi wydmami.
Smakowity kawałek Podlasia na Mazowszu
Pod koniec 2023 roku do sieci trafiła mapa szlaków rowerowych Doliny Bugu, a w lutym 2024 roku zostały opisane szlaki przecinające m.in. Podlaski Przełom Bugu oraz południowo-wschodnią enklawę Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego z Korczewem. Nad tymi projektami pracowała Lokalna Grupa Działania Tygiel Doliny Bugu, zbierając bezcenne dla miłośników turystyki rowerowej informacje w rozbudowany szlak „Bug rajem dla turysty”. Znalazły się na nim m.in.: Szlak Nadbużańskich Grodzisk, Szlak Pałaców, Dworów i Sadów Nadbużańskich i wiele innych, połączonych z międzynarodowym Wschodnim Szlakiem Rowerowym Green Velo przecinającym Polskę wzdłuż wschodniej granicy.
Z tego właśnie szlaku warto odbić na zachód, na lewy brzeg Bugu, prosto do malowniczego Parku Krajobrazowego Podlaski Przełom Bugu, który znajduje się na styku trzech województw – mazowieckiego, podlaskiego i lubelskiego.
Podróżując lewobrzeżem ostatniej dzikiej rzeki Europy, jak wciąż jeszcze bywa określany Bug, warto opracować sobie trasę śladem kulinarnych smakowitości nadbużańskiego Podlasia. Wiedzie ona z Borsuków, gdzie można znaleźć odrobinę Szampanii w gospodarstwie Francuza i jego żony Polki, którzy zakochali się we wschodnim krańcu Mazowsza i postawili dom wzorowany na szlacheckich dworkach z piwniczką pełną francuskich win oraz kuchnią serwującą dania kuchni fusion łączącej tradycje znad Sekwany z nadbużańskimi.
Kolejny przystanek to Serpelice – miejsce z piękną dziką plażą nad Bugiem i dostępem do wypożyczalni kajaków. W okolicy są też gospodarstwa agroturystyczne serwujące pyszne jedzenie z lokalnych produktów. W Zabużu, tuż przy przeprawie promowej, można wpaść do restauracji hotelowej na dania kuchni polskiej i podlaskiej, z lokalnymi wędlinami z dziczyzny.
W Klimczycach produkowane są soki z owoców zbieranych w okolicznych sadach. Na przełomie maja i czerwca właśnie tam odbywają się uczty śniadaniowe, w czasie których na stołach królują różnorodne potrawy z uprawianymi na miejscu szparagami. Stąd już tylko chwila do pałacu w Korczewie z restauracją mającą w menu sezonowe dania z lokalnych produktów wedle tradycyjnych przepisów. Smacznego!
Kampinoski Szlak Rowerowy
Wracamy na koniec do nowiutkiej serii czterech „Map rowerowych Mazowsza”. Mapa prezentująca tereny na północ od Warszawy przyda się każdemu, kto zechce skorzystać z bogactwa szlaków rowerowych przecinających Kampinoski Park Narodowy, nazywany zielonymi płucami stolicy. Największy obszar leśny województw połączony jest ze stolicą komunikacją miejską i każdego dnia przyciąga wielu turystów spragnionych bliskiego kontaktu z naturą.
Miłośnicy wypraw rowerowych znajdą tu blisko 200 km tras rowerowych, często wymagających sporego wysiłku i kondycji. Najciekawszym wyzwaniem dla cyklistów jest Kampinoski Szlak Rowerowy poprowadzony wzdłuż granic puszczy.
Dodatkową pomocą w nawigacji może być internetowa mapa na stronie Kampinoskiego Parku Narodowego, na której zostały zaznaczone m.in. punkty noclegowe na obrzeżach i w otulinie puszczy oraz wszystkie ważne i ciekawe dla turysty miejsca, takie jak ścisłe rezerwaty, pomniki przyrody, grodziska, miejsca pamięci oraz polany wypoczynkowe.
Tę samą mapę można wykorzystać później do poznawania z wysokości rowerowego siodełka Twierdzy Modlin oraz innych okolic Nowego Dworu Mazowieckiego, a także szlaku wokół Jeziora Zegrzyńskiego.
Materiał opracowano na zamówienie Samorządu Województwa Mazowieckiego