Wśród wielu ciekawych miejsc, które warto odwiedzić w Kielcach, do szczególnie godnych polecenia należą mało znane przeciętnemu turyście muzea. Zaskakuje ich liczba i różnorodność tematyczna.

Tym, którzy zatrzymali się na dłużej w świętokrzyskiej stolicy, a pogoda akurat nie dopisała, umożliwiają pożyteczne spędzenie czasu i zapoznanie się z historią regionu.

160 okazów zwierząt ze wszystkich kontynentów
Naszą wędrówkę rozpoczniemy na Rynku, otoczonym zabudową głównie z XIX i XX w. Na płycie Rynku zaznaczono miejsce, gdzie do 1800 r. stał ratusz. Obecny zaczęto wznosić w 1835 r. Uwagę przyciągają kamienice z podcieniami – nr 18 ze stylową kawiarnią i nr 3, w której mieści się podległy Muzeum Narodowemu Oddział Historii Naturalnej i Muzeum Dialogu Kultur. Wystawa „Zwierzęta i kontynenty” poświęcona jest ekologii, ewolucji i zoogeografii zwierząt. Ekspozycja pokazuje ok. 160 okazów zwierząt ze wszystkich kontynentów. Niedawno otwarte Muzeum Dialogu Kultur to nowoczesne, interaktywne miejsce, w którym można zapoznać się z wieloma problemami społecznymi współczesnego świata. Przybliża idee dialogu i współżycia pomiędzy narodami.
www.mdk.mnki.pl

1000 lat historii Kielc
Z Rynku wychodzimy ul. Św. Leonarda, by po kilku minutach marszu pod górę zatrzymać się przed domem, w którym mieści się Muzeum Historii Kielc. W latach 1913-1933 mieściło się tu Muzeum Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, o czym informuje tablica pamiątkowa. Wystawa stała, podzielona na kilka okresów, zapoznaje zwiedzających z liczącą prawie 1000 lat historią miasta. Po zwiedzeniu muzeum dochodzimy do pl. Moniuszki, przy którym wznosi się gmach Kieleckiego Centrum Kultury oraz pomnik H. Sienkiewicza.
www.muzeumhistoriikielc.pl

Muzeum pełne lalek i ołowianych żołnierzyków
Skręcamy w prawo i ul. Ewangelicką dochodzimy do pl. Wolności. W okresie rozbiorów był on centrum dzielnicy zamieszkiwanej przez carskich urzędników i wojskowych. Na placu odbywały się defilady oraz targi i jarmarki. We wzniesionym w latach 1871-1873 budynku zwieńczonym wieżyczką z zegarem mieściły się hale targowe. Obecnie zajmuje go największe i najstarsze w kraju Muzeum Zabawek i Zabawy. Jest to miejsce, w którym wielu dorosłych przeżywa powrót do czasów dzieciństwa. Trudno też się dziwić, że wiele maluchów niechętnie je opuszcza. Interaktywne wystawy umożliwiają bezpośredni kontakt z zabawkami. Hitem jest wystawa zabawek historycznych „mieszkających” w baśniowym miasteczku. Wśród eksponatów są lalki i zabawki z różnych kontynentów, najstarsza pochodzi z XVIII w. Chłopcy znajdą tu armie ołowianych żołnierzyków, modele samolotów, kamienne klocki. Liczne są gry planszowe i loteryjki. W kończących zwiedzanie Warsztatach Zabawek dzieci mogą pobawić się replikami dawnych zabawek, pograć w gry, zbudować zamek. Na wystawie zabawek ludowych poznajemy prace twórców regionu świętokrzyskiego. Wystawa modelarstwa z kolei prezentuje modele samolotów, statków i okrętów. W okresie letnim na wewnętrznym dziedzińcu urządzany jest plac zabaw. Oj, bywają kłopoty z opuszczeniem tego muzeum!
www.muzeumzabawek.eu

W szkole Prusa, Żeromskiego i Herlinga-Grudzińskiego
Przechodząc przez pl. Wolności, ul. Mickiewicza i Skwer St. Żeromskiego z charakterystycznym pomnikiem AK dochodzimy do ul. Jana Pawła II. Po prawej stronie, na Wzgórzu Zamkowym, góruje kielecka katedra. My skręcamy w lewo i zatrzymujemy się przed budynkiem najstarszej średniej szkoły w Kielcach, do której chodzili m.in.: Adolf Dygasiński, Bolesław Prus,  Walery Przyborowski, Stefan Żeromski i Gustaw Herling-Grudziński. Obecnie jej część zajmuje Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego. Na klatce schodowej i korytarzu umieszczono zdjęcia miejsc związanych z pisarzem i okolic, które tak często opisywał, ilustracje do jego książek i pierwsze wydania dzieł. W dwóch salach na piętrze urządzono ekspozycję fotografii, pamiątek rodzinnych, kopii dokumentów związanych z powstaniem styczniowym. Odtworzono również fragment klasy z czasów, kiedy chodził do niej Stefan Żeromski.
www.zeromski.mnki.pl

Muzeum Wsi Kieleckiej
Po wyjściu z muzeum warto zajrzeć do mieszczącej się po drugiej stronie ulicy siedziby Muzeum Wsi Kieleckiej w krytym gontem dworku Laszczyków (1788-1792), gdzie urządzane są wystawy czasowe. Dalej idziemy w górę ulicy.
www.mwk.com.pl

Kielich Kazimierza Wielkiego
Naprzeciwko katedry, w budynku biskupów kieleckich wzniesionym w XVIII w., mieści się Muzeum Diecezjalne. Wśród cennych eksponatów sztuki sakralnej z XIV-XVIII w. znajdują się m.in.: ufundowany przez Kazimierza Wielkiego kielich z ok. 1362 r. i monstrancje wieżyczkowe z II połowy XV w.
www.muzeum.kielce.pl

Malowidła uczniów Matejki
Bazylika Katedralna Wniebowzięcia NMP, jak to często bywa, jest też swoistym muzeum. Swój obecny kształt uzyskała w XVIII w. Zabytkowe wyposażenie pochodzi z XVII-XVIII w. Ołtarz główny pochodzący z pierwszej połowy XVIII w. zdobi obraz Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z ok. 1730 r. Malowidła zdobiące sufit i ściany katedry wykonali uczniowie Jana Matejki. W nawie północnej warto obejrzeć płaskorzeźbę Matki Bożej z Dzieciątkiem, wykonaną w 1646 r. z jednej bryły galeny wydobytej na pobliskiej Karczówce. W nawie południowej znajduje się nagrobek Elżbiety Zebrzydowskiej, uważany za arcydzieło renesansowej sztuki rzeźbiarskiej. Zanim wyjdziemy z katedry, koniecznie zatrzymajmy się przy cudownym obrazie Matki Bożej Łaskawej Kieleckiej pochodzącym z ok. 1600 r.  W południowo-zachodniej części przykościelnego cmentarza znajduje się tablica pamiątkowa w miejscu pochówku zmarłego w Kielcach w 1794 r. Wojciecha Bartosa Głowackiego – bohatera bitwy pod Szczekocinami.
www.katedrakielce.pl

Pałac Biskupów Krakowskich
Poczesne miejsce wśród kieleckich muzeów zajmuje bez wątpienia kielecki oddział Muzeum Narodowego, którego główna siedziba mieści się w przepięknym Pałacu Biskupów Krakowskich zbudowanym na Wzgórzu Zamkowym u stóp katedry. Obiekt wzniesiony w latach 1637-1644 jest jedną z najlepiej zachowanych rezydencji z epoki Wazów.
www.mnki.pl

Dzieła Chełmońskiego, Kossaka, Witkacego
Na parterze w salach, które w 1914 r. zajmował Józef Piłsudski, znajduje się obecnie sanktuarium Marszałka Józefa Piłsudskiego. Na pierwszym piętrze mieści się Galeria Malarstwa Polskiego i Sztuki Zdobniczej. Pod względem wartości zgromadzonych w niej obrazów zajmuje ona szóste miejsce w Polsce. Są tu m.in. prace: J. Chełmońskiego, W. Gersona, A. Gierymskiego, A. Grottgera, J. Kossaka, A. Kotsisa, J. Malczewskiego, St.I. Witkiewicza, L. Wyczółkowskiego oraz St. Wyspiańskiego. W galerii Sztuki Zdobniczej można zobaczyć bogaty zbiór szkła, porcelany, sreber oraz mebli. Wychodząc z muzeum, warto zejść do pięknego ogrodu włoskiego leżącego na tarasie ziemnym po zachodniej stronie pałacu.

XIX-wieczne więzienie
Z ogrodu przez przejście w południowym skrzydle wychodzimy na ul. Zamkową, którą schodzimy w kierunku Parku Miejskiego. W dawnych zabudowaniach gospodarczych urządzono w XIX w. więzienie, które funkcjonowało jeszcze w czasach okupacji i po wyzwoleniu.  Obecnie mieści się tu Ośrodek Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej oraz Centrum Współczesnej Sztuki Użytkowej. Tuż obok w zabytkowym pałacyku z charakterystyczną basztą mieści się Dom Środowisk Twórczych. Od zachodu sąsiaduje z nim XVIII-wieczny budynek zajmowany obecnie przez Galerię Współczesnej Sztuki Sakralnej. Prezentowane w niej jest malarstwo, grafika, rysunki i fotografie, m.in.: J. Nowosielskiego, T. Kantora, Wł. Hasiora, G. Zemły, A. Myjaka.
www.dompraczki.pl

Podróż w Kapsule Czasu
Po długiej i niewątpliwie interesującej wycieczce możemy odpocząć w pięknym Parku Miejskim przy Źródełku Biruty. Na zakończenie polecamy odwiedzenie prawdziwego szlagieru muzealnego ostatnich lat, czyli Centrum Geoedukacji mieszczącego się w rezerwacie „Wietrznia”. W nowoczesnym wnętrzu można zapoznać się z historią geologiczną obszaru kieleckiego i cofnąć się w głąb historii geologicznej w Kapsule Czasu – trzeba jednak pamiętać o wcześniejszym zgłoszeniu, bowiem chętnych jest wielu, a kapsuła tylko jedna.
www.centrum-geoedukacji.pl

Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze styczeń-luty 2014 na str. 44-49.