Na Jamajce język ma rytm, gest i charakter. Patois, czyli jamajski język kreolski, słychać na ulicach, targach, w barach i podczas sportowych emocji. Dla mieszkańców wyspy to coś więcej niż sposób porozumiewania się. To ważna część jamajskiej tożsamości.
Język z historii
Oficjalnym językiem Jamajki pozostaje angielski, ale codzienne rozmowy często toczą się w patois. Język wyrósł ze skomplikowanej historii wyspy i wpływów afrykańskich, europejskich oraz języka angielskiego. Z czasem stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów jamajskiej kultury.
Ogromną rolę w jego popularyzacji odegrała poetka Louise Bennett-Coverley, znana jako Miss Lou. W swoich wierszach i występach pokazywała, że język codziennych rozmów może być również językiem literatury, humoru i sztuki.
Reggae mówi po swojemu
Patois wyruszył z Jamajki w świat razem z muzyką reggae. Głosy Boba Marleya i kolejnych pokoleń artystów sprawiły, że jamajskie słowa zaczęły pojawiać się w uszach ludzi na wszystkich kontynentach. Dziś język nadal się zmienia, a nowe zwroty przynosi między innymi kultura dancehallu.
Rozmowa z Jamajczykiem może początkowo przypominać próbę złapania rytmu piosenki. Słowa padają szybko, towarzyszą im gesty, śmiech i charakterystyczna intonacja. Warto poprosić rozmówcę, żeby mówił wolniej. Jest duża szansa, że zamiast zniecierpliwienia dostaniemy krótką lekcję patois.
Kilka słów na początek
Wha’ gwaan? – Co słychać? Co się dzieje?
Nuff – dużo, mnóstwo.
Bashment – impreza, zabawa, coś ekscytującego.
Rhaatid! – mocne „wow!”, wyraz zdziwienia lub emocji.
Walk good – trzymaj się, szerokiej drogi.
Criss – fajny, ładny, w porządku.
Blabba mout – ktoś, kto mówi zdecydowanie za dużo.
Cho-cho – chayote, warzywo przypominające kształtem gruszkę.
Bammy – płaski placek z manioku.
Bankra – pleciony koszyk.
Słowa, które zabierzesz ze sobą
Na Jamajce język najlepiej poznaje się w ruchu. Przy barze, na targu, podczas koncertu czy zwyczajnej rozmowy na werandzie. Kilka słów wystarczy, żeby rozpocząć rozmowę, a resztę dopisze wyspa.
Wha’ gwaan? Zapytaj. Posłuchaj odpowiedzi. A kiedy przyjdzie czas ruszać dalej, możesz powiedzieć: Walk good!