16 września w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej spotkali się przedstawiciele świata dyplomacji, polityki, kultury i wojska, by wspólnie świętować słowacki Dzień Konstytucji i Dzień Sił Zbrojnych. Był to także wieczór poświęcony pamięci Macieja Kamieńskiego, kompozytora słowackiego pochodzenia, którego życie i twórczość są niezwykłą częścią wspólnej historii Polski i Słowacji. Dla ambasador Andrei Elschekovej Matisovej miał również bardzo osobisty wymiar. Po czterech latach kończyła swoją misję w Polsce.
Konstytucja jak partytura
Wieczór rozpoczął się od oficjalnych wystąpień i hymnów obu państw. Ale bardzo szybko stało się jasne, że uroczystość będzie miała znacznie szerszy wymiar.
Jednym z najciekawszych porównań, które pojawiło się podczas wydarzenia, było zestawienie konstytucji z partyturą. W muzyce każdy instrument ma swoje miejsce, rytm i zasady, bez których całość nie mogłaby zabrzmieć harmonijnie. Podobnie jest ze wspólnotą państwa. Konstytucja wyznacza zasady jej funkcjonowania, ale same zapisy nie wystarczą. Potrzebne są jeszcze zaufanie, odpowiedzialność i bezpieczeństwo.
To właśnie wokół tych wartości zbudowano część wystąpień poświęconych współczesnym relacjom polsko-słowackim.
Maciej Kamieński. Słowak, który zapisał się w polskiej kulturze
Centralnym punktem programu artystycznego była postać Macieja Kamieńskiego. Urodzony w 1734 roku, wykształcony muzycznie w Europie, przybył do Warszawy w XVIII wieku i właśnie tutaj rozwinął swoją działalność kompozytorską. Dziś określany jest jako polski kompozytor słowackiego pochodzenia.
Jego nazwisko na trwałe zapisało się w historii polskiej muzyki przede wszystkim za sprawą opery „Nędza uszczęśliwiona”, wystawionej w 1778 roku z librettem Wojciecha Bogusławskiego. Przez lata dzieło to określano jako pierwszą polską operę.
Kamieński jest ciekawym przykładem tego, jak granice państw nie zawsze odpowiadają granicom kultury. Przybył do Warszawy jako muzyk pochodzący z terenów dzisiejszej Słowacji, a jego twórczość stała się częścią polskiego dziedzictwa muzycznego. W jego utworach pojawiały się polskie rytmy i melodie, między innymi mazurki, krakowiaki i polonezy.
Muzyka, która przypomina o bliskości
Program artystyczny był więc czymś więcej niż oprawą oficjalnej uroczystości. Wykonano tradycyjne melodie, wśród nich „Hej, sokoly”, a muzyczną część wieczoru wzbogacił występ orkiestry przygotowany we współpracy ze środowiskiem akademickim.
W ten sposób historia Kamieńskiego została pokazana nie jako zamknięty rozdział sprzed ponad dwóch stuleci, ale jako część żywej kultury, w której polskie i słowackie tradycje nieustannie się przenikają.
Pamięć, która zobowiązuje
W wystąpieniach pojawił się również temat Słowackiego Powstania Narodowego oraz historycznej współpracy Polaków i Słowaków. Wspólna pamięć historyczna została zestawiona ze współczesną odpowiedzialnością za bezpieczeństwo.
Dzień Sił Zbrojnych był okazją do oddania hołdu żołnierzom. Mówiono o tych, którzy każdego dnia stoją na straży wolności i bezpieczeństwa swoich państw. W obecnej sytuacji Europy ten fragment uroczystości miał szczególnie wyraźny wymiar.
Cztery lata w Polsce
Dla ambasador Andrei Elschekovej Matisovej był to także wieczór pożegnania. Po czterech latach kończy swoją misję dyplomatyczną w Polsce.
W wystąpieniach powracały słowa podziękowania za współpracę, partnerstwo i relacje, które udało się zbudować podczas jej kadencji. Było w nich miejsce zarówno na oficjalne podsumowanie pracy ambasady, jak i na bardziej osobisty ton. Cztery lata dyplomatycznej misji to przecież nie tylko spotkania i dokumenty, ale również ludzie, przyjaźnie i miejsca, które zostają na dłużej.
Nie zabrakło życzeń sukcesów zawodowych i osobistych oraz zapewnienia, że przyjaźnie zawarte w Polsce będą trwały także po zakończeniu misji.
Parlamentarny wymiar współpracy
O relacjach obu państw mówiono również z perspektywy parlamentarnej. Przedstawiono działalność polsko-słowackiej grupy parlamentarnej i znaczenie regularnego dialogu.
Współpraca między państwami nie dzieje się bowiem wyłącznie na poziomie rządów czy ambasad. Jej ważną częścią są kontakty parlamentarzystów, samorządów, instytucji kultury, uczelni, wojska, organizacji i zwykłych ludzi.
Zapowiedziano kolejne spotkania i dalszą pracę nad rozwijaniem dwustronnych kontaktów.
Wieczór, który miał swoją opowieść
Były więc hymny, muzyka, historia i oficjalne przemówienia. Były też podziękowania dla partnerów, konsulów honorowych i mecenasów, którzy wsparli organizację wydarzenia i program muzyczny.
Ale najważniejsze było chyba coś, czego nie da się wpisać w oficjalny protokół. Spotkanie w Teatrze Wielkim pokazało, jak wiele wspólnego można znaleźć między dwoma sąsiadującymi krajami, kiedy spojrzy się na ich historię szerzej niż przez daty i granice.
Maciej Kamieński przyjechał do Warszawy w XVIII wieku. Dziś jego muzyka ponownie stała się pretekstem do spotkania Polski i Słowacji.
A cztery lata misji ambasador Andrei Elschekovej Matisovej zakończyły się wieczorem, który był jednocześnie oficjalną uroczystością, koncertem, lekcją historii i osobistym pożegnaniem.