Kultura może przyciągać turystów, ożywiać ulice i dawać mieszkańcom powód do dumy z własnego miasta. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zapowiada kolejną odsłonę programu Polskie Stolice Kultury. W pierwszej połowie 2027 roku ruszy konkurs, w którym miasta będą walczyć o tytuł na 2030 rok i dofinansowanie sięgające 10 mln zł.
Bielsko-Biała otworzyła drogę kolejnym miastom
Pierwszą Polską Stolicą Kultury zostało Bielsko-Biała, która w 2026 roku postawiła na wydarzenia artystyczne, relacje społeczne i jakość życia. W kolejce czekają już Katowice wraz z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią, przygotowujące program na 2027 rok, oraz Kołobrzeg, który przejmie tytuł w 2028 roku.
Każde z tych miejsc ma własny pomysł na wykorzystanie kultury. Katowice zapraszają do wspólnej zabawy i uczestnictwa w wydarzeniach pod hasłem „Play!”. Kołobrzeg chce połączyć sztukę z nadmorską przyrodą, lokalną społecznością i tematami związanymi ze środowiskiem. Bielsko-Biała pokazała natomiast, że program kulturalny może stać się okazją do przyjrzenia się temu, jak mieszkańcy spędzają czas i budują relacje.
Podczas konferencji prasowej 28 października ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska potwierdziła, że projekt będzie kontynuowany. Przygotowano już założenia konkursu na 2030 rok, a ich konsultacje z samorządami mają rozpocząć się 2 grudnia w Katowicach.
Kto może powalczyć o tytuł?
Szansę otrzymają miasta liczące do 500 tys. mieszkańców, które nie były dotąd Europejską ani Polską Stolicą Kultury. Zgłosić się będą mogły zarówno ośrodki z rozbudowaną ofertą artystyczną, jak i te, które dopiero szukają sposobu na pełniejsze wykorzystanie swojego potencjału.
Ważnym elementem nowej edycji ma być współpraca. Miasto będzie mogło wystartować samodzielnie albo wspólnie z samorządowymi instytucjami kultury czy organizacjami pozarządowymi. To szansa na połączenie sił muzeów, teatrów, domów kultury, lokalnych stowarzyszeń i ludzi, którzy mają pomysły na ożywienie swojej okolicy.
Konkurs zostanie przeprowadzony w dwóch etapach. Najpierw samorządy przedstawią wizję rozwoju miasta poprzez kulturę, opiszą lokalne możliwości i zarysują program wydarzeń. Niezależna komisja ekspertów wybierze maksymalnie pięciu finalistów. W drugim etapie przygotują oni szczegółowe projekty obejmujące m.in. wydarzenia artystyczne, edukację, działania społeczne, partnerstwa, budżet i harmonogram.
Liczyć się będzie zarówno poziom artystyczny, jak i odpowiedź na rzeczywiste potrzeby mieszkańców. Istotne okażą się także trwałe efekty programu, rozwój lokalnych środowisk oraz umiejętność współpracy.
Nawet 10 mln zł na kulturę i rozwój miasta
Udział w konkursie ma przynieść korzyści również tym samorządom, które nie zdobędą głównego tytułu. Finaliści pierwszego etapu otrzymają po 100 tys. zł dotacji rozwojowej z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Będą mogli również skorzystać ze szkoleń, warsztatów i konsultacji organizowanych przez Narodowe Centrum Kultury.
Zwycięskie miasto otrzyma do 10 mln zł dofinansowania, pokrywającego maksymalnie 60 proc. kosztów kwalifikowalnych projektu. Pieniądze mają wesprzeć kompleksowy program artystyczny, kulturalny, edukacyjny i społeczny, a także przygotowanie oraz realizację przedsięwzięcia.
Dla samorządów to okazja, by rozwinąć ofertę kulturalną, wzmocnić lokalną tożsamość i zainteresować miastem nowych gości. Dobrze zaplanowane wydarzenia mogą stać się również impulsem dla gastronomii, hotelarstwa i innych usług turystycznych.
Katowice zapraszają na rozmowę o przyszłości programu
Kolejnym krokiem będzie międzynarodowe seminarium „Polskie Stolice Kultury – nowe otwarcie”, zaplanowane na 2 grudnia 2026 roku w Katowicach. Samorządowcy i przedstawiciele sektora kultury będą dyskutować nad projektem regulaminu konkursu na 2030 rok. Konsultacje mają pomóc wypracować zasady, które pozwolą miastom przygotować wartościowe i dobrze przemyślane programy.
Pierwszy etap konkursu rozpocznie się w pierwszej połowie 2027 roku, a wybór Polskiej Stolicy Kultury 2030 planowany jest do końca 2028 roku. Kolejne edycje mają odbywać się co dwa lata.
Warto już teraz przyglądać się miastom, które chcą opowiedzieć swoją historię poprzez sztukę, lokalne tradycje i spotkania z mieszkańcami. Dla turystów może to oznaczać nowe powody, by odwiedzić miejsca znane dotąd głównie z jednego zabytku, festiwalu czy atrakcji. A dla samych miast szansę na to, by ich kulturalna opowieść trwała znacznie dłużej niż jeden sezon.
Szczegóły programu można śledzić na stronie polskastolicakultury.pl.