Kazimierz Dolny już od ponad stu lat przyciąga artystów. Malownicze położenie i renesansowa architektura najbardziej pobudzają wyobraźnię malarzy, ale nie tylko…
…to wyjątkowe miejsce na mapie Polski upodobali sobie też pisarze i dziennikarze. W 2000 r. powstała Kazimierska Konfraternia Sztuki – Kolonia Artystyczna skupiająca kilkudziesięciu twórców, głównie malarzy, ale też rzeźbiarzy, fotografów i poetów.
Mekka malarzy
Pierwszy malarski „najazd” na Kazimierz nastąpił w 1909 r., a ten najbardziej spektakularny – w 1923. Uczniowie Szkoły Sztuk Pięknych z Warszawy przyjechali tu wtedy z profesorem Tadeuszem Pruszkowskim na plener. Od tamtego czasu młodzi ludzie stojący przed sztalugami i pochyleni nad szkicownikami są nieodłączną częścią letniego pejzażu miasta. Ich prace można podziwiać nie tylko pod gołym niebem i na wystawach poplenerowych. W maleńkim miasteczku jest aż
30 stałych galerii sztuki!
Tadeusz Pruszkowski, nazywany przez studentów Pruszem, został do tego stopnia urzeczony Kazimierzem, że wybudował tu willę według projektu Lecha Niemojewskiego i założył Towarzystwo Przyjaciół Kazimierza. Z jego inicjatywy nakręcono o Kazimierzu Dolnym w 1926 r. film „Szczęśliwy wisielec, czyli Kalifornia w Polsce”.
W domu Kuncewiczów
Willę „Pod Wiewiórką” zbudowano w 1936 r. dla Marii Kuncewiczowej i jej męża Jerzego Kuncewicza – polityka, prawnika, ale także literata. Po wybuchu II wojny światowej pod dachem Kuncewiczów znaleźli czasowe schronienie m.in. Julian Tuwim, Antoni Słonimski, Kazimierz Wierzyński i Mieczysław Grydzewski. Po wieloletniej przerwie i wyjeździe z kraju Kuncewiczowie powrócili tu w 1968 r. Prowadzili intensywne życie towarzyskie. Zapraszając swoich przyjaciół artystów, zaczęli kreować artystyczne oblicze Kazimierza Dolnego. Dziś w willi „Pod Wiewiórką” – wiele lat po śmierci dawnych znakomitych właścicieli – mieści się Oddział Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym. Projektantem willi „Pod Wiewiórką”, jednej z najładniejszych w mieście, był Karol Siciński, także zauroczony Kazimierzem. To jego talentowi architektonicznemu i konserwatorskiemu zawdzięczamy zarówno przedwojenny, jak i powojenny wygląd miasta.
Natchnienie dla ludzi pióra
W latach 60. XX w. w sąsiedztwie domu Kuncewiczów powstał Dom Pracy Twórczej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. W Kazimierzu Dolnym swoje siedziby twórcze mają również Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Edukacji, Ministerstwo Sprawiedliwości, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Politechnika Lubelska i UMCS.
Kazimierskie festiwale
Najstarszy jest czerwcowy Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych. W tym roku odbędzie się już po raz 47! Występom towarzyszą kiermasze rękodzieła i zabawy ludowe. To jedno z najważniejszych wydarzeń w Polsce dla koneserów i poszukiwaczy muzyki źródeł. Z kolei miłośnicy kina zjeżdżają na przełomie lipca i sierpnia do Kazimierza na Festiwal Filmu i Sztuki „Dwa Brzegi”, którego dyrektorem jest Grażyna Torbicka. Zgodnie z nazwą impreza odbywa się po obu brzegach Wisły – w Kazimierzu i w sąsiednim Janowcu. W programie filmy zarówno uznanych twórców, jak i debiutantów, światowe premiery, jak i przeglądy filmów dawniejszych. Po projekcjach, także plenerowych na rynku, odbywają się spotkania z reżyserami i aktorami. Sztuce filmowej towarzyszą na Festiwalu różne gatunki pokrewne, takie jak fotografia, muzyka, teatr, malarstwo, grafika, poezja i proza, sztuka reportażu i literatura faktu. Z myślą o melomanach organizowane są także: Majowy Festiwal Muzyczny i Letnie Wieczory Muzyczne w kazimierskiej farze.
Rok renesansu lubelskiego
W 2013 r. w Kazimierzu Dolnym dodatkową gratką będą obchody Roku renesansu lubelskiego, zainspirowane 400. rocznicą rozbudowy i remontu kościoła farnego (1610–1613). Fara kazimierska to klasyczny przykład renesansu lubelskiego.
Pomysł obchodów zrodził się z chęci zwrócenia uwagi na wspaniałe renesansowe budowle Kazimierza, które po remontach odzyskały dawny blask. Oprócz kościoła farnego odnowiono: cały kompleks przy farze (starą plebanię, organistówkę i wozownię), kamienice przybyłowskie, zamek, wieżę strażniczą, dawny szpital i przytułek dla ubogich przy kościele św. Anny, w którym obecnie ma swoją siedzibę Kazimierski Ośrodek Kultury, Promocji i Turystyki. Ze względu na ogromną liczbę zabytków, z których kilkaset jest objętych ochroną prawną, w 1994 r. ówczesny prezydent RP Lech Wałęsa wydał zarządzenie zaliczające Kazimierz Dolny do najcenniejszych pomników historii RP.
W każdym miesiącu Roku Renesansu Lubelskiego będzie działo się coś interesującego. W programie m.in. wykłady o architekturze, wystawy, konkurs literacko-plastyczny, koncerty muzyki renesansowej. Szczegóły na oficjalnym portalu miasta www.kazimierz-dolny.pl, a także w nowo powstałym Centrum Informacji Turystycznej na rynku kazimierskim, tel. 81 8810 709.
Piękniej niż w Beverly Hills
Stałym bywalcem Kazimierza jest wybitny polski aktor Daniel Olbrychski. W pobliskim Mięćmierzu ma letni dom, jak sam mówi, „chałupę, której nie zamieniłbym na żadną willę w Beverly Hills”. Często pomieszkuje w Kazimierzu także Jan Wołek – poeta, malarz, muzyk. Atmosfera miasta, a przede wszystkim rytm tutejszego życia – czas płynie w Kazimierzu wolno, wręcz leniwie – sprzyja pisaniu wierszy, w ogóle wszelkiej twórczości, czego dowodzi wspomniana na początku Kazimierska Konfraternia Sztuki – Kolonia Artystyczna.
Kazimierz upodobali sobie również zakochani. W 2011 r. internauci i goście portali Onet.pl i Sympatia.pl uznali go za najbardziej romantyczne miejsce w Polsce. A my dodamy także – magiczne…
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze marzec 2013 na str. 42-45.