Potrzebujesz lornetki, bo podczas górskiej wycieczki, w zoo lub na jachcie gołe oko nie pozwala zobaczyć wszystkiego. Skorzystaj z naszych rad, a dowiesz się, na co zwrócić uwagę, aby dobrać sprzęt do własnych potrzeb.
Ważne pytania
Na początek trzeba odpowiedzieć na podstawowe pytania: czy będziemy obserwować świat tylko w dzień, czy także w nocy? Czy będziemy używać lornetkę okazyjnie i raczej przy dobrej pogodzie, czy intensywnie i może się zdarzać, że podczas deszczu? Czy nasze obserwacje będą długotrwałe czy krótkie? Za tym idzie kolejne pytanie: co chcemy obserwować rozgwieżdżone niebo czy ptaki. Odpowiedź na te pytania pozwoli nam ustalić, czy potrzebujemy kompaktowej i lekkiej lornetki czy „konkretnego” sprzętu?
Podstawowe parametry
Średnica obiektywu (np. 40 mm) oraz powiększenie (np. 10x) te dwa parametry opisują każdą lornetkę w postaci symboli 10×40. Średnica obiektywów decyduje o wielkości, wadze i ergonomii lornetki, po- większenie – informuje o proporcji wielkości obserwowanego obiektu w stosunku do jego wielkości podczas patrzenia nań gołym okiem. I tak np. obserwacja obiektu z odległości 700 m przez lornetkę o powiększeniu 7x da taką samą wielkość obrazu, jak obserwacja gołym okiem z odległości 100 m. Do obserwacji ptaków najodpowiedniejsze są lornetki o 10-krotnym powiększeniu i średnicy obiektywu 42 mm. Ważne jest również pole widzenia, czyli obejmowana przez lornetkę szerokość widzianego obszaru, znajdującego się w pewnej odległości. Oko ludzkie ma kąt widzenia ok. 60 stopni. Współczesne lornetki oferują pole widzenia o kącie 9–2 stopni. Optymalne pole widzenia wynosi ok. 5–7 stopni, dla lornetki z powiększeniami w zakresie 8x–12x. Im większe pole widzenia, tym łatwiej odnaleźć cel oraz łatwiej utrzymać poruszający się obiekt w polu widzenia lornetki.
W dzień i w nocy
Nasze źrenice dostosowują swoją wielkość do oświetlenia – w słoneczny dzień mają 2–3-milimetrową średnicę, w nocy wynosi ona 6–7. Dobrze dobrana lornetka powinna mieć źrenice wyjściowe (snop światła wytwarzany za okularem lornetki, ang. eye relief) nie mniejsze od źrenic oczu człowieka podczas obserwacji. Inaczej traci się część światła, czyli nie wykorzystuje pełnych możliwości sprzętu. Wyznaczenie źrenicy wyjściowej jest proste: trzeba podzielić średnicę obiektywu przez powiększenie (np. lornetka 10×40 będzie miała 4-milimetrową średnicę wyjściową). Jeśli przewidujesz obserwacje dzienne, taka średnica wyjściowa wystarczy. Do obserwacji typowo dziennych odpowiednie będą małe i lekkie lornetki Nikona, takie jak Sprint IV 8×21, 8×32 SE, Sportstar EX 10×25 czy Monarch 10×36. Do obserwacji nocnych średnica obiektywu musi wynosić mniej więcej 7 mm (np. lornetki 7×50 lub 8×56). Trzeba pamiętać, że w tym przypadku więcej nie znaczy lepiej, używając w dzień lornetki o większej średnicy (np. 8×56) tracimy ok. 60 proc. światła, czyli otrzymujemy obraz jak przy obserwacji przez lor- netkę 8×32. Kompromisem może być 10×50. Odpowiednie modele to np. Action EX 7×50, Monarch 8×56 lub Tropical 10×70.
Do lasu, na łódkę, w daleką podróż
Jeśli zakładamy, że będziemy używać lornetki w trudnych warunkach atmosferycznych, np. podczas deszczów lub przy dużej wilgotności powietrza, najlepiej kupić lornetkę wodoszczelną. W ten sposób w czasie spływu kajakowego lub opadów podczas wędrówki unikniemy zaparowania wnętrza sprzętu. Lornetki wodoszczelne mają również większy dopuszczalny zakres temperatur pracy, czyli doskonale się nadają zarówno na afrykańskie safari, jak i zimową wspinaczkę wysokogórską. Wszystkie najważniejsze serie lornetek Nikona, takie jak: EDG, High Grade, Monarch, Sporter EX oraz Marine i Tropical są wodoszczelne, dzięki czemu sprawdzają się w każdych warunkach.
Ptaki i gwiazdy
Obserwatorzy rozgwieżdżonego nieba lub ptaków, którzy potrafią godzinami oddawać się swojemu hobby, szczególną uwagę powinni zwrócić na ergonomię lornetki: należy sprawdzić, czy pewnie i dobrze leży w dłoniach, czy obsługa pokrętła ostrości nie sprawia trudności, czy muszle oczne dobrze przylegają do oczodołów. Bardzo ważne przy dużych lornetkach jest upewnienie się, czy… damy radę ją utrzymać przez czas dłuższy przy oczach. Optymalne powiększenia dla lornetki trzymanej w ręku to 7x–12x. Urządzenia wyposażone w większe powiększenia wymagają stabilnego mocowania. Jeśli lornetka jest zbyt ciężka, mamy dwa wyjścia – kupić sprzęt o mniejszym powiększeniu albo statyw (koniecznie upewnijmy się, czy jest możliwy montaż na statywie!).
Na co dzień
Jeśli nie zamierzamy prowadzić obserwacji w warunkach trudniejszych niż np. loża teatralna lub spacer po zoo, a najważniejszymi cechami lornetki są jej rozmiar i możliwość łatwego transportu – najlepszym wyborem będzie składany model, który zmieści się w kieszeni. Optymalny wybór to modele High Grade 8×20 lub Sportstar EX 8×25.
Tekst: Barbara Jampolska–Wasiak, Marcin Górko
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze wrzesień 2010 na str. 70-72.