Co łączy Kaspera Denhoffa, doradcę króla Władysława IV, z Cezarym Pazurą? Odpowiedź jest prosta: obaj byli związani z Ujazdem – malowniczą wsią położoną nad rzeczką Piasecznicą.
W drodze do Łodzi lub w kierunku przeciwnym do Tomaszowa Mazowieckiego, Radomia lub Lublina mijamy Ujazd. Z okien samochodu widzimy strzelistą wieżę kościoła, plac targowy oraz ryneczek z roku na rok zyskujący na urodzie. Mkniemy dalej, zadowoleni, że przejazd zajął kilka minut. Tymczasem ta urocza wieś zasługuje co najmniej na kilkugodzinny postój.
Z zamku do pałacu
Na początku XV w. Ujazd miał prawa miejskie. W tym czasie stanął tu potężny zamek należący do Piotra Dunina, marszałka na dworze Kazimierza Jagiellończyka. Niestety, budowla nie przetrwała do naszych czasów. A szkoda, bo zamek był czterokrotnie większy niż neogotycki pałac (zdjęcie powyżej) wzniesiony na jego miejscu w latach 80. XVIII w. przez rodzinę Ostrowskich. Pałac przechodził różne koleje losu. Był własnością PGR-u, siedzibą przedszkola, później urzędowali w nim harcerze. Obecnie zabytek jest w rękach prywatnych, jego restauracją zajmuje się właściciel.
Spacerem po parku
Gdy w Ujeździe gospodarzyli Ostrowscy, w salonach wisiały obrazy Matejki, Fałata, Gierymskiego. Na drzwiach wejściowych do pałacu widniał rodowy herb Ostrowskich – panna na niedźwiedziu. Z kolei ostatni właścicieli dóbr w Ujeździe, Jan Krystian Ostrowski, założył tu wspaniały ogród warzywny i park botaniczny, który przed wojną był atrakcją turystyczną miejscowości. Uważny miłośnik przyrody, przechadzając się po parku okalającym pałac, natknie się na egzotyczne oliwki i opuncje zasadzone prawie wiek temu. Ostrowscy związali się tak mocno z Ujazdem, że przy barokowym kościele św. Wojciecha dobudowali kaplicę będącą miejscem spoczynku kolejnych przedstawicieli rodu. Znużony trudami drogi turysta najlepiej odpocznie w ujaz-dowskim centrum, któremu patronuje naczelnik Tadeusz Kościuszko. Stanowi je świeżo odrestaurowany plac z ławeczkami wśród ozdobnych krzewów.
Z sąsiedzką wizytą
Z Ujazdem graniczy Niewiadów. W miejscowości tej już przed II wojną światową działał zakład zbrojeniowy, w PRL-u znany z produkcji niezwykle pożądanych dóbr, tj. przyczep campingowych i młynków do kawy. Współczesny Niewiadów słynie z największej w Europie huty szkła płaskiego i powlekanego – Euroglas Polska. Potężna bryła zakładu wyróżnia się w nizinnym krajobrazie gminy.
Tekst: Agnieszka Łuczak
Położenie: Ujazd leży w woj. łódzkim, w powiecie tomaszowskim, przy drodze nr 713 Januszewice – Łódź i nr 715 Ujazd – Koluszki – Brzeziny.
Odległości: Łódź – 40 km, Piotrków Tryb. 35 km, Tomaszów Maz. 12 km, Warszawa 115 km, Radom 90 km
Więcej informacji: Urząd Gminy Ujazd, pl. Kościuszki 6, tel. (44) 719-23-79,
e-mail: ugujazd@wp.pl
Tekst publikowany na łamach magazynu “Świat Podróże Kultura” w numerze wrzesień 2010 na str. 32-33.